Przedsiębiorstwo „AGRO” zajmuje się produkcją butelek. Wszystkie butelki produkowane są z takich samych surowców i przy użyciu takich samych urządzeń. W styczniu wyprodukowano: 3 000 szt. butelek litrowych, 2 000 szt. butelek półlitrowych. Koszty ich wytworzenia wynosiły 30 000 zł. Jednostkowe techniczne koszty wytworzenia butelek litrowych i półlitrowych wynoszą
W tym zadaniu trzeba zastosować kalkulację podziałową ze współczynnikami, bo przedsiębiorstwo wytwarza podobne wyroby z tych samych surowców i na tych samych urządzeniach, ale różnią się one „wielkością” użytkową. Butelka półlitrowa nie powinna dostać takiego samego kosztu jak litrowa, bo technicznie odpowiada połowie pojemności butelki litrowej. Przyjmujemy więc współczynnik 1 dla butelki 1 l oraz 0,5 dla butelki 0,5 l. Liczymy produkcję przeliczeniową: $3000 · 1 + 2000 · 0,5 = 4000$ jednostek umownych. Następnie koszt jednej jednostki umownej wynosi $30000 zł / 4000 = 7,50 zł$. To jest jednostkowy techniczny koszt wytworzenia butelki litrowej. Dla butelki półlitrowej: $7,50 zł · 0,5 = 3,75 zł$. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład z rachunku kosztów, bo w zakładach produkcyjnych często nie da się sensownie dzielić kosztów tylko przez liczbę sztuk. Dobra praktyka rachunkowości zarządczej mówi, żeby dobrać nośnik kosztu zgodny z technologią produkcji, np. pojemność, masa, czas pracy maszyny albo normy zużycia materiałów. Tutaj najlepszym nośnikiem jest pojemność butelki, dlatego wynik 7,50 zł i 3,75 zł jest prawidłowy.
W tym zadaniu łatwo pomylić zwykłe dzielenie kosztów przez liczbę sztuk z kalkulacją technicznego kosztu wytworzenia. Gdyby podzielić 30 000 zł przez łącznie 5 000 butelek, wyszłoby 6,00 zł na sztukę, a potem można by mechanicznie przyjąć 3,00 zł dla butelki półlitrowej. Taki tok rozumowania wygląda na prosty, ale nie jest zgodny z treścią zadania, bo nie uwzględnia produkcji przeliczeniowej. Sama liczba sztuk nie jest tu dobrym miernikiem kosztu, ponieważ butelka litrowa i półlitrowa mają różną pojemność, a więc inny techniczny udział w kosztach surowców i procesu produkcyjnego.
Wyniki 10,00 zł i 5,00 zł zwykle biorą się z założenia, że cały koszt 30 000 zł trzeba rozdzielić najpierw tylko na 3 000 butelek litrowych, a dopiero potem połowę przypisać butelce półlitrowej. Problem w tym, że pomija się wtedy fakt, iż butelki półlitrowe też zostały faktycznie wyprodukowane i również pochłonęły część kosztów. To zawyża koszt jednostkowy wyrobu litrowego. Z kolei wartości 30,00 zł i 15,00 zł wskazują na błąd skali, najczęściej związany z niewłaściwym podzieleniem kosztów albo potraktowaniem produkcji jakby była dziesięć razy mniejsza. W rachunku kosztów trzeba bardzo pilnować jednostek miary, bo zł, sztuki i jednostki umowne to nie jest to samo.
Poprawne podejście polega na użyciu współczynników: 1 dla butelki litrowej i 0,5 dla półlitrowej. Produkcja przeliczeniowa wynosi $3000 + 2000 · 0,5 = 4000$ jednostek umownych, więc koszt jednej takiej jednostki to $30000 / 4000 = 7,50 zł$. Dopiero od tej kwoty wyznacza się koszt butelki półlitrowej, czyli 3,75 zł. Z mojego doświadczenia właśnie ten etap, czyli przeliczenie produkcji na wspólną jednostkę, najczęściej umyka w zadaniach z kalkulacji kosztów.
Wyniki 10,00 zł i 5,00 zł zwykle biorą się z założenia, że cały koszt 30 000 zł trzeba rozdzielić najpierw tylko na 3 000 butelek litrowych, a dopiero potem połowę przypisać butelce półlitrowej. Problem w tym, że pomija się wtedy fakt, iż butelki półlitrowe też zostały faktycznie wyprodukowane i również pochłonęły część kosztów. To zawyża koszt jednostkowy wyrobu litrowego. Z kolei wartości 30,00 zł i 15,00 zł wskazują na błąd skali, najczęściej związany z niewłaściwym podzieleniem kosztów albo potraktowaniem produkcji jakby była dziesięć razy mniejsza. W rachunku kosztów trzeba bardzo pilnować jednostek miary, bo zł, sztuki i jednostki umowne to nie jest to samo.
Poprawne podejście polega na użyciu współczynników: 1 dla butelki litrowej i 0,5 dla półlitrowej. Produkcja przeliczeniowa wynosi $3000 + 2000 · 0,5 = 4000$ jednostek umownych, więc koszt jednej takiej jednostki to $30000 / 4000 = 7,50 zł$. Dopiero od tej kwoty wyznacza się koszt butelki półlitrowej, czyli 3,75 zł. Z mojego doświadczenia właśnie ten etap, czyli przeliczenie produkcji na wspólną jednostkę, najczęściej umyka w zadaniach z kalkulacji kosztów.