Tabela zawiera dane bilansowe hurtowni "OMEGA". Na jej podstawie można stwierdzić, że rentowność kapitału całkowitego tego przedsiębiorstwa
| Wyszczególnienie | Stan na 31.12.2003 r. (dane w tys. zł) | Stan na 31.12.2004 r. ( dane w tys. zł) |
| Kapitały własne | 30 | 30 |
| Kapitały obce | 20 | 30 |
| Zysk | 10 | 18 |
| Rentowność kapitału całkowitego | 20% | 30% |
A. spadła o 20 punktów procentowych.
B. wzrosła o 20 punktów procentowych.
C. spadła o 10 punktów procentowych.
D. wzrosła o 10 punktów procentowych.
W tabeli trzeba porównać wskaźnik rentowności kapitału całkowitego z dwóch lat, a nie sam zysk ani same kapitały. Kapitał całkowity to suma kapitałów własnych i obcych. W 2003 r. wynosił 30 + 20 = 50 tys. zł, a zysk wyniósł 10 tys. zł, więc rentowność to 10 / 50 × 100% = 20%. W 2004 r. kapitał całkowity wyniósł 30 + 30 = 60 tys. zł, a zysk 18 tys. zł, więc 18 / 60 × 100% = 30%. Różnica między 30% a 20% to 10 punktów procentowych, dlatego rentowność wzrosła o 10 punktów procentowych. Moim zdaniem to bardzo ważny szczegół: przy analizie wskaźników finansowych mówimy o punktach procentowych, gdy odejmujemy dwie wartości procentowe. W praktyce taka analiza pomaga ocenić, czy przedsiębiorstwo lepiej wykorzystuje cały zaangażowany kapitał, zarówno własny, jak i pożyczony. Tutaj hurtownia OMEGA zwiększyła zadłużenie, ale zysk wzrósł na tyle mocno, że efektywność wykorzystania kapitału też się poprawiła. To dobra praktyka w analizie finansowej: zawsze sprawdzać licznik, mianownik i zmianę wskaźnika, a nie patrzeć tylko na jedną pozycję z bilansu.
Błędne odpowiedzi wynikają najczęściej z pomylenia kilku pojęć: procentów, punktów procentowych oraz samej wartości zysku. Rentowność kapitału całkowitego nie spadła, bo w tabeli wyraźnie widać zmianę z 20% w 2003 r. do 30% w 2004 r. Skoro wartość końcowa jest większa od początkowej, kierunek zmiany jest dodatni, czyli mówimy o wzroście. Wniosek o spadku może pojawić się wtedy, gdy ktoś skupi się na tym, że kapitał obcy wzrósł z 20 do 30 tys. zł i uzna zadłużenie za coś automatycznie złego. W analizie finansowej tak się jednak nie robi. Liczy się efekt: ile zysku wygenerowano z całego zaangażowanego kapitału. Niepoprawne jest też stwierdzenie, że wzrost wyniósł 20 punktów procentowych. Różnica między 30% a 20% to 10 punktów procentowych, nie 20. Czasem uczniowie odejmują lub dodają nie te wielkości, na przykład porównują zysk 18 i 10 albo patrzą na zmianę kapitałów obcych. To prowadzi do przypadkowych wyników. Jest jeszcze jedna pułapka: wzrost z 20% do 30% oznacza wzrost wskaźnika o 10 punktów procentowych, ale relatywnie jest to wzrost o 50% względem wartości początkowej. W tym pytaniu pytają jednak o zmianę rentowności w punktach procentowych, więc prawidłowo odejmujemy 30% - 20%. Z mojego doświadczenia najlepiej przy takich zadaniach najpierw zapisać wzór: rentowność kapitału całkowitego = zysk / kapitał całkowity × 100%, a dopiero potem interpretować wynik ekonomicznie.