W tabeli przedstawiono wybrane pozycje rachunku zysków i strat przedsiębiorstwa "Barter". Z analizy danych zawartych w tej tabeli wynika, ze rentowność sprzedaży w badanym okresie
| Wyszczególnienie | Stan na 31.12.2003 (w tys. zł) | Stan na 31.12.2004 (w tys. zł) |
|---|---|---|
| Zysk | 20 | 30 |
| Przychody ze sprzedaży | 80 | 100 |
| Rentowność sprzedaży | 25% | 30% |
A. spadła o 15 punktów procentowych.
B. wzrosła o 5 punktów procentowych.
C. wzrosła o 15 punktów procentowych.
D. spadła o 5 punktów procentowych.
Rentowność sprzedaży w firmie Barter wzrosła o 5 punktów procentowych, bo w 2003 roku wynosiła 25%, a w 2004 roku 30%. Liczymy to jako różnicę wartości wskaźnika: 30% - 25% = 5 punktów procentowych. Sam wskaźnik pokazuje, jaka część przychodów ze sprzedaży zostaje w przedsiębiorstwie jako zysk. W uproszczeniu można go zapisać tak: $\frac{zysk}{przychody}\cdot100\%$. Dla 2003 roku mamy 20 / 80 × 100% = 25%, a dla 2004 roku 30 / 100 × 100% = 30%. Moim zdaniem to bardzo praktyczny wskaźnik, bo szybko pokazuje, czy firma lepiej zarabia na swojej sprzedaży, a nie tylko czy ma większe przychody. W analizie finansowej dobrą praktyką jest porównywanie takich wskaźników rok do roku i używanie punktów procentowych przy różnicy między procentami. Tu firma poprawiła efektywność sprzedaży: z każdej złotówki przychodu zostawało więcej zysku niż rok wcześniej.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka pojęć, szczególnie gdy patrzy się tylko na zysk albo tylko na przychody. Rentowność sprzedaży nie oznacza samego wzrostu zysku, ale relację zysku do przychodów ze sprzedaży. Dlatego trzeba porównać wskaźniki: w 2003 roku 25%, a w 2004 roku 30%. Różnica wynosi 5 punktów procentowych, więc nie ma tu spadku. Wniosek o spadku o 5 punktów procentowych wynikałby z odwrócenia kolejności lat, czyli z policzenia 25% - 30%, co w analizie dynamicznej jest zwykłym błędem kierunku porównania. Jeszcze bardziej mylące może być 15 punktów procentowych. Taka wartość nie wynika ani z danych o rentowności, ani z prawidłowego obliczenia wskaźnika. Czasem uczniowie patrzą, że zysk wzrósł z 20 do 30, a przychody z 80 do 100, i próbują odejmować te zmiany między sobą albo mieszać procenty dynamiki z punktami procentowymi. To nie jest dobra metoda. Zysk wzrósł o 50%, przychody o 25%, ale rentowność sprzedaży zmieniła się z 25% na 30%, czyli o 5 punktów procentowych. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw zapisać wzór, potem policzyć wskaźnik dla każdego roku, a dopiero na końcu interpretować zmianę. W analizie ekonomicznej taka kolejność bardzo ogranicza pomyłki.