W celu zachowania ciągłości sprzedaży, okres wymiany towarów powinien wynosić 10 dni. Na podstawie danych zawartych w tabeli można stwierdzić, że rzeczywisty okres wymiany towarów w pierwszym kwartale był
| Dane za I kwartał | |
|---|---|
| Średni stan zapasów | 20 000 zł |
| Przychody ze sprzedaży | 100 000 zł |
| Liczba dni | 90 |
Rzeczywisty okres wymiany towarów wyniósł 18 dni, więc był dłuższy od założonego okresu 10 dni o 8 dni. Liczymy to ze wskaźnika rotacji zapasów w dniach: okres wymiany = średni stan zapasów × liczba dni / przychody ze sprzedaży. Po podstawieniu danych: 20 000 zł × 90 dni / 100 000 zł = 18 dni. Oznacza to, że przeciętny zapas wystarczał firmie na 18 dni sprzedaży, a plan zakładał tylko 10 dni. W praktyce gospodarki magazynowej taki wynik może sygnalizować zbyt wolną rotację zapasów, zamrożenie gotówki w towarach albo za duże stany magazynowe w stosunku do sprzedaży. Moim zdaniem to jeden z tych wskaźników, które naprawdę warto rozumieć, bo pokazuje nie tylko sam magazyn, ale też płynność działania firmy. Dobra praktyka branżowa polega na regularnym porównywaniu faktycznej rotacji z normą, planem sprzedaży i sezonowością. Jeśli okres wymiany jest za długi, przedsiębiorstwo powinno sprawdzić strukturę asortymentu, towary wolno rotujące oraz politykę zamawiania.
W tym zadaniu kluczowe jest poprawne odczytanie, że pytanie nie dotyczy samej wartości sprzedaży ani samego stanu zapasów, tylko okresu wymiany towarów, czyli liczby dni, przez które przeciętny zapas pokrywa sprzedaż. Wskaźnik liczymy jako średni stan zapasów pomnożony przez liczbę dni i podzielony przez przychody ze sprzedaży. Z danych wychodzi 20 000 zł × 90 dni / 100 000 zł = 18 dni. Skoro wymagany okres wynosił 10 dni, to rzeczywisty okres nie był krótszy, lecz dłuższy. Różnica wynosi 18 dni - 10 dni = 8 dni. Typowym błędem jest porównywanie 20 000 zł do 100 000 zł i uznanie, że skoro zapasy stanowią 20% sprzedaży, to trzeba od razu mówić o 5 dniach albo o skróceniu okresu. To pomija liczbę dni w kwartale, a ona jest tu bardzo ważna. Inny częsty błąd to odwrócenie wzoru i liczenie rotacji jako sprzedaż / zapasy, co daje liczbę obrotów zapasu, a nie okres w dniach. W analizie magazynowej trzeba pilnować jednostki wyniku: jeśli wynik ma być w dniach, we wzorze musi pojawić się liczba dni badanego okresu. W praktyce zbyt krótki okres wymiany może grozić brakami towarowymi, ale tutaj sytuacja jest odwrotna: zapas odnawiał się wolniej niż zakładano, więc ciągłość sprzedaży była zabezpieczona z nadmiarem, kosztem większego zaangażowania kapitału w magazynie.