Bilans handlowy w Polsce ma wartość ujemną, co oznacza, że
Bilans handlowy o wartości ujemnej oznacza, że kraj kupuje za granicą więcej towarów, niż sprzedaje za granicę. Mówiąc prościej: wartość importu przewyższa wartość eksportu. W praktyce liczy się to jako eksport minus import. Jeśli eksport wynosi np. 900 mld zł, a import 1 050 mld zł, to bilans handlowy wynosi -150 mld zł, czyli jest ujemny. To właśnie nazywa się deficytem handlowym. W analizie ekonomicznej taki wskaźnik jest ważny, bo pokazuje relację kraju z rynkami zagranicznymi i wpływa m.in. na kurs walutowy, zapotrzebowanie na waluty obce, produkcję krajową oraz sytuację wybranych branż. Z mojego doświadczenia najłatwiej zapamiętać to tak: eksport to sprzedaż na zewnątrz, import to zakupy z zewnątrz. Jeżeli zakupów jest więcej niż sprzedaży, saldo wychodzi na minus. W dobrych praktykach analizy gospodarczej zawsze trzeba też sprawdzać okres, którego dane dotyczą, walutę oraz źródło danych, np. GUS, NBP albo Eurostat, bo bez tego interpretacja może być trochę na oko.
Ujemny bilans handlowy nie oznacza automatycznie ani spadku, ani wzrostu ceł i podatków. Cła, podatki importowe czy regulacje fiskalne mogą wpływać na opłacalność handlu zagranicznego, ale same w sobie nie są definicją bilansu handlowego. To dość częsty błąd myślowy: ktoś widzi słowo handel i od razu kojarzy je z cłami, odprawą graniczną albo podatkiem VAT od importu. Tymczasem bilans handlowy jest wskaźnikiem makroekonomicznym, który porównuje wartość eksportu i importu towarów w określonym czasie. Jeżeli eksport przewyższa import, wtedy mówimy o dodatnim bilansie handlowym, czyli nadwyżce handlowej. To sytuacja odwrotna do tej z pytania. Dodatnie saldo może sugerować, że gospodarka więcej sprzedaje za granicę niż kupuje, choć oczywiście sama interpretacja zależy jeszcze od struktury towarów, kursów walut i koniunktury. Moim zdaniem warto tu uważać na mieszanie pojęć z finansów publicznych i handlu zagranicznego. Podatki oraz cła należą bardziej do narzędzi polityki fiskalnej i celnej, a bilans handlowy jest elementem analizy wymiany międzynarodowej. Dobra praktyka w ekonomii jest taka, żeby najpierw ustalić, co mierzy dany wskaźnik, a dopiero potem szukać przyczyn jego zmiany. W tym przypadku mierzymy różnicę między eksportem a importem, a nie poziom obciążeń podatkowych.