Na podstawie danych z listy płac z 31.12.2025 r. oblicz kwotę należnej zaliczki na podatek dochodowy.
Lista płac za grudzień 2025 z dnia 31.12.2025 r. – Nowak Edward (fragment)
| Płaca zasadnicza | 4 500,00 zł |
| Premia | 600,00 zł |
| Wynagrodzenie brutto | 5 100,00 zł |
| Składka emerytalna (pracownik) | 497,76 zł |
| Składka rentowa (pracownik) | 76,50 zł |
| Składka chorobowa (pracownik) | 124,95 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Dochód do opodatkowania (po zaokrągleniu) | 4 151,00 zł |
| Podatek (12%) | 498,12 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 396,07 zł |
| Należna zaliczka na podatek | ………… |
A. 406,00 zł
B. 198,00 zł
C. 0,00 zł
D. 498,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2021 (arkusz A.35-SG-21.01): Stawki, druki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 198,00 zł wynika z prawidłowego ustalenia zaliczki na PIT od wynagrodzenia ze stosunku pracy. Najpierw podstawą jest przychód brutto 5 100,00 zł, ale nie opodatkowuje się go w całości. Trzeba odjąć składki społeczne finansowane przez pracownika: emerytalną 497,76 zł, rentową 76,50 zł i chorobową 124,95 zł. Razem daje to 699,21 zł. Następnie odejmuje się koszty uzyskania przychodu 250,00 zł. Obliczenie wygląda więc tak: 5 100,00 - 699,21 - 250,00 = 4 150,79 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych: 4 151,00 zł. Od tej kwoty liczymy podatek według stawki 12%, czyli 498,12 zł. Ponieważ pracownik ma zastosowaną miesięczną kwotę zmniejszającą podatek 300,00 zł, zaliczka przed końcowym zaokrągleniem wynosi 198,12 zł. Zaliczki na podatek zaokrągla się do pełnych złotych, więc 198,12 zł daje 198,00 zł. Ważna praktyczna rzecz: składka zdrowotna 9% nie pomniejsza obecnie podatku, więc nie wolno jej odejmować od zaliczki. Moim zdaniem to jeden z częstszych haczyków na listach płac, bo składka zdrowotna jest w tabeli, ale służy głównie do ustalenia wynagrodzenia netto, a nie do obniżenia PIT.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka etapów listy płac, bo w tabeli są zarówno składki ZUS, koszty podatkowe, podatek, kwota zmniejszająca, jak i składka zdrowotna. Poprawna metoda polega na tym, że od brutto odejmuje się składki społeczne finansowane przez pracownika oraz koszty uzyskania przychodu, a dopiero potem liczy się 12% podatku. Dane w tabeli już pokazują dochód po zaokrągleniu: 4 151,00 zł, więc podatek wynosi 498,12 zł. Nie jest to jednak jeszcze należna zaliczka, bo trzeba zastosować kwotę zmniejszającą podatek 300,00 zł. Stąd 498,12 - 300,00 = 198,12 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych wychodzi 198,00 zł. Wynik 498,00 zł oznacza zwykle zatrzymanie się za wcześnie, czyli potraktowanie samego podatku 12% jako zaliczki bez uwzględnienia kwoty zmniejszającej. Wynik 0,00 zł najczęściej bierze się z błędnego odejmowania składki zdrowotnej od podatku. To było kojarzone ze starszymi zasadami, ale w aktualnych rozliczeniach pracowniczych składka zdrowotna nie obniża zaliczki na PIT. Kwota 406,00 zł sugeruje z kolei pomieszanie podstaw albo potraktowanie składki zdrowotnej, składek społecznych czy zaokrągleń w niewłaściwej kolejności. W kadrach i płacach kolejność ma duże znaczenie: najpierw podstawa opodatkowania, potem podatek według skali, następnie kwota zmniejszająca i na końcu zaokrąglenie zaliczki. Z mojego doświadczenia najlepiej robić to krok po kroku, bo jeden skrót myślowy potrafi zmienić wynik o kilkaset złotych.