Przedsiębiorca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Który formularz ZUS powinien wypełnić, aby zgłosić siebie do tego ubezpieczenia?
Formularz ZUS ZZA jest właściwy, gdy dana osoba ma być zgłoszona wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, bez obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. W przypadku przedsiębiorcy taka sytuacja może wystąpić na przykład wtedy, gdy prowadzi działalność gospodarczą, ale z innego tytułu ma już opłacane składki społeczne, np. pracuje na etacie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym. Wtedy z działalności gospodarczej nie zgłasza się do emerytalnego, rentowego, chorobowego czy wypadkowego, tylko właśnie do zdrowotnego. I do tego służy ZUS ZZA. Moim zdaniem to jeden z tych formularzy, które warto zapamiętać skrótem: ZZA = zgłoszenie do zdrowotnego albo zmiana danych osoby ubezpieczonej w zakresie zdrowotnego. W praktyce biurowej poprawny wybór formularza jest bardzo ważny, bo błędne zgłoszenie może spowodować nieprawidłowe naliczanie składek, konieczność składania korekt i niepotrzebne zamieszanie w rozliczeniach ZUS. Dobrą praktyką jest zawsze sprawdzić tytuł do ubezpieczeń, czyli z jakiego powodu dana osoba podlega składkom i czy chodzi o pełny pakiet ubezpieczeń, czy tylko o zdrowotne.
W tym pytaniu łatwo pomylić formularze, bo wszystkie oznaczenia ZUS wyglądają dość podobnie, a w praktyce kadrowo-płacowej używa się ich często obok siebie. Kluczowe jest jednak rozróżnienie, czego konkretnie dotyczy dokument. ZUS ZUA stosuje się wtedy, gdy osoba jest zgłaszana do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, ewentualnie do samych ubezpieczeń społecznych. To będzie właściwe np. przy przedsiębiorcy, który z działalności podlega pełnym składkom społecznym i zdrowotnym. Nie pasuje więc do sytuacji, w której obowiązkowe jest tylko zdrowotne. ZUS ZFA dotyczy zgłoszenia płatnika składek będącego osobą fizyczną, czyli bardziej rejestracji danych płatnika, a nie zgłoszenia konkretnej osoby do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS ZAA z kolei służy do zgłaszania adresów prowadzenia działalności przez płatnika składek, więc jest dokumentem organizacyjno-ewidencyjnym, a nie ubezpieczeniowym w sensie objęcia składką zdrowotną. Typowy błąd polega na tym, że ktoś kojarzy formularz z działalnością gospodarczą i wybiera dokument dotyczący płatnika albo adresu firmy, zamiast sprawdzić, jaki jest zakres ubezpieczeń. W standardowej pracy w kadrach i płacach najpierw ustala się tytuł ubezpieczenia oraz zakres składek, a dopiero potem dobiera formularz. Jeżeli jest tylko ubezpieczenie zdrowotne, właściwy pozostaje ZUS ZZA.