Osoba fizyczna zatrudniana po raz pierwszy na umowę o pracę powinna przedstawić orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. W związku z tym przyszły pracodawca ma obowiązek skierować ją na badania
A. uzupełniające.
B. kontrolne.
C. wstępne.
D. okresowe.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz A.65-SG-20.06).
Badania wstępne są właściwą odpowiedzią, bo osoba przyjmowana do pracy na podstawie umowy o pracę co do zasady nie może zostać dopuszczona do wykonywania obowiązków bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na konkretnym stanowisku. Wynika to z przepisów Kodeksu pracy dotyczących profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników. W praktyce wygląda to tak, że przyszły pracodawca wystawia skierowanie na badania lekarskie, wskazuje stanowisko, czynniki szkodliwe lub uciążliwe, warunki pracy, a lekarz medycyny pracy ocenia, czy kandydat może wykonywać daną pracę. Moim zdaniem to jest jeden z tych obowiązków kadrowych, których nie warto odkładać na później, bo dopuszczenie pracownika bez ważnego orzeczenia może oznaczać poważne problemy przy kontroli PIP. Badania wstępne dotyczą właśnie osób przyjmowanych do pracy, a także pracowników młodocianych przenoszonych na inne stanowiska oraz pracowników przenoszonych na stanowiska z czynnikami szkodliwymi. Dobra praktyka kadrowa jest taka: najpierw skierowanie, potem badanie, potem orzeczenie, a dopiero później faktyczne dopuszczenie do pracy.
W tej sytuacji chodzi o badania wstępne, ponieważ pracownik ma dopiero rozpocząć zatrudnienie na umowę o pracę i pracodawca musi sprawdzić, czy nie ma zdrowotnych przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. Częsty błąd polega na tym, że wszystkie badania lekarskie pracowników wrzuca się do jednego worka, a w przepisach mają one różne funkcje i stosuje się je w innych momentach zatrudnienia. Badania okresowe wykonuje się już w trakcie trwania stosunku pracy, zgodnie z terminem wskazanym w poprzednim orzeczeniu lekarskim. One służą regularnej kontroli stanu zdrowia pracownika, a nie ocenie kandydata przed pierwszym dopuszczeniem do pracy. Badania kontrolne dotyczą pracownika, który był niezdolny do pracy z powodu choroby dłużej niż 30 dni. Ich celem jest ustalenie, czy po dłuższej absencji chorobowej może wrócić do wykonywania dotychczasowych obowiązków. To zupełnie inna sytuacja niż przyjęcie nowej osoby do firmy. Określenie badania uzupełniające bywa mylące, bo brzmi dość urzędowo, ale nie jest standardową kategorią profilaktycznych badań pracowniczych w tym kontekście. Z mojego doświadczenia uczniowie często wybierają je, gdy nie są pewni różnicy między rodzajami badań, bo nazwa wydaje się neutralna. W kadrach trzeba jednak trzymać się konkretnych pojęć z prawa pracy: wstępne przed zatrudnieniem, okresowe w czasie zatrudnienia, kontrolne po dłuższej chorobie. To prosta zasada, ale bardzo praktyczna.