Cechą charakterystyczną każdej umowy zlecenia jest
A. ścisłe podporządkowanie pracodawcy.
B. osiągnięcie należytego rezultatu końcowego.
C. ciągłość stosunku pracy.
D. staranne wykonanie określonego działania.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01).
W umowie zlecenia kluczowe jest staranne wykonanie określonego działania, czyli dochowanie należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych czynności. To bardzo ważne rozróżnienie w kadrach: zleceniobiorca nie zawsze gwarantuje konkretny efekt końcowy, ale ma działać rzetelnie, zgodnie z umową, wiedzą zawodową i przyjętymi standardami. Przykład: jeżeli ktoś prowadzi obsługę recepcji, rozdaje ulotki, wykonuje czynności administracyjne albo pomaga przy inwentaryzacji, to liczy się prawidłowe i sumienne wykonywanie tych czynności, a nie zawsze osiągnięcie jednego mierzalnego rezultatu. Moim zdaniem to jedna z podstawowych rzeczy, które trzeba zapamiętać przy odróżnianiu umowy zlecenia od umowy o dzieło. Umowa zlecenia jest zasadniczo umową starannego działania, a nie umową rezultatu. W praktyce kadrowo-płacowej ma to znaczenie przy ustalaniu treści umowy, kontroli wykonania zadań, naliczaniu wynagrodzenia oraz przy ocenie, czy dana umowa nie została źle nazwana. Dobrą praktyką jest dokładne opisanie zakresu czynności, sposobu potwierdzania ich wykonania i zasad rozliczenia, żeby potem nie było niepotrzebnych sporów.
Przy umowie zlecenia łatwo pomylić ją z umową o pracę albo z umową o dzieło, bo w praktyce wszystkie te formy mogą dotyczyć wykonywania jakichś zadań za wynagrodzeniem. Różnice są jednak istotne. Ciągłość stosunku pracy nie jest cechą każdej umowy zlecenia, bo zlecenie może być zawarte nawet na krótki okres, jednorazowo albo tylko do wykonania określonych czynności. Sam fakt, że ktoś wykonuje zadania przez dłuższy czas, nie oznacza jeszcze automatycznie stosunku pracy, chociaż w praktyce Państwowa Inspekcja Pracy może badać, czy umowa cywilnoprawna nie zastępuje faktycznie etatu. Ścisłe podporządkowanie pracodawcy również nie pasuje do zlecenia. W umowie zlecenia mówimy raczej o zleceniodawcy i zleceniobiorcy, a nie o pracodawcy i pracowniku. Typowe podporządkowanie, czyli wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, pod jego kierownictwem, jest charakterystyczne dla stosunku pracy. Osiągnięcie należytego rezultatu końcowego kojarzy się natomiast z umową o dzieło, gdzie ważny jest konkretny, sprawdzalny efekt, na przykład wykonanie projektu graficznego, napisanie tekstu albo naprawa rzeczy. W zleceniu najważniejsze jest staranne działanie, czyli należyta staranność przy wykonywaniu czynności. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na tym, że uczniowie patrzą tylko na nazwę umowy albo na wypłatę wynagrodzenia, a nie analizują prawnego charakteru obowiązku. A właśnie to decyduje, z jaką umową mamy do czynienia.