Pracownik zatrudniony w systemie czasowym z premią otrzymuje miesięcznie:
- płacę zasadniczą w kwocie 5 000,00 zł brutto,
- zmienną premię liczoną od płacy zasadniczej według stawek procentowych określonych w tabeli.
Ustal, ile wyniesie wynagrodzenie brutto pracownika, jeżeli przepracował w bieżącym miesiącu obowiązujący go czas pracy w porze dziennej i wykonał 150 stolików.
| Zmienny składnik wynagrodzenia | |
| Premia za wykonanie do 100 sztuk stolików włącznie | 10% |
| Premia za wykonanie powyżej 100 sztuk stolików | 20% |
A. 5 500,00 zł
B. 6 500,00 zł
C. 6 000,00 zł
D. 5 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2019 (arkusz A.65-X-19.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu kluczowe jest zauważenie, że pracownik jest wynagradzany w systemie czasowym z premią, a nie w systemie akordowym. Oznacza to, że podstawą jest stała płaca zasadnicza 5 000,00 zł brutto, a liczba wykonanych stolików służy tylko do ustalenia procentu premii. Pracownik wykonał 150 stolików, czyli przekroczył próg 100 sztuk. Z tabeli wynika więc stawka premii 20% liczona od płacy zasadniczej. Obliczenie wygląda tak: 5 000,00 zł × 20% = 1 000,00 zł premii. Wynagrodzenie brutto to płaca zasadnicza plus premia, czyli 5 000,00 zł + 1 000,00 zł = 6 000,00 zł brutto. Ważne jest też to, że pracownik przepracował obowiązujący czas pracy w porze dziennej, więc nie doliczamy dodatków za nadgodziny, pracę nocną ani innych składników. Moim zdaniem to jest typowy przykład z listy płac, gdzie trzeba najpierw ustalić składniki wynagrodzenia brutto, a dopiero potem ewentualnie liczyć składki ZUS i podatek, jeśli zadanie by tego wymagało. W praktyce kadrowo-płacowej taka premia powinna być jasno opisana w regulaminie wynagradzania albo umowie, bo od tego zależy poprawne naliczenie listy płac.
W tym przykładzie najczęstszy błąd polega na złym odczytaniu tabeli premii. Kwota 5 500,00 zł wynikałaby z zastosowania premii 10%, czyli tak jakby pracownik wykonał najwyżej 100 stolików. Tymczasem wykonał 150 sztuk, więc znajduje się w progu powyżej 100 sztuk i należy zastosować stawkę 20%. Nie można zatrzymać się na pierwszym przedziale tylko dlatego, że pierwsze 100 sztuk też zostało wykonane. W tej konstrukcji tabela wskazuje stawkę premii zależną od całkowitego wyniku pracy w miesiącu. Kwota 5 000,00 zł pomija premię całkowicie, a to też jest nieprawidłowe, bo premia jest podanym składnikiem zmiennym wynagrodzenia i pracownik spełnił warunek jej naliczenia. Z kolei 6 500,00 zł może wynikać z dodania obu stawek, czyli 10% + 20% = 30%. To jest dość kuszące, ale moim zdaniem mało ostrożne podejście. W płacach nie dodaje się progów procentowych, jeżeli z treści nie wynika system narastający albo mieszany. Tutaj zapis mówi o premii do 100 sztuk włącznie oraz powyżej 100 sztuk, więc wybieramy właściwy próg. Dobra praktyka w kadrach jest taka, żeby oddzielić płacę zasadniczą od zmiennych składników, ustalić podstawę premii, wybrać odpowiednią stawkę procentową, a dopiero na końcu zsumować składniki brutto. Nie liczymy tutaj netto, składek ani podatku, bo pytanie dotyczy wyłącznie wynagrodzenia brutto.