Przedstawiciel handlowy zatrudniony w systemie czasowo-prowizyjnym otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 4 900,00 zł oraz prowizję, która zależy od wysokości osiągniętego obrotu ze sprzedaży. Ile wyniesie wynagrodzenie brutto przedstawiciela handlowego, jeżeli w bieżącym miesiącu przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej i osiągnął obrót ze sprzedaży w wysokości 18 000,00 zł?
| Stawka prowizji | Obrót ze sprzedaży |
| 1% | do 5 000,00 zł |
| 1,5% | od 5 000,00 zł do 15 000,00 zł |
| 2% | powyżej 15 000,00 zł |
A. 4 900,00 zł
B. 5 170,00 zł
C. 5 260,00 zł
D. 5 080,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Wynagrodzenie brutto wynosi 5 260,00 zł, ponieważ w systemie czasowo-prowizyjnym trzeba zsumować stałą pensję zasadniczą oraz prowizję naliczoną od sprzedaży. Pracownik przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej, więc nie doliczamy dodatków za nadgodziny, pracę w nocy ani nie pomniejszamy pensji za nieobecności. Podstawa stała to 4 900,00 zł. Obrót wyniósł 18 000,00 zł, czyli mieści się w progu powyżej 15 000,00 zł. Z tabeli wynika więc stawka prowizji 2%. Prowizja: 18 000,00 zł × 2% = 360,00 zł. Wynagrodzenie brutto: 4 900,00 zł + 360,00 zł = 5 260,00 zł. Moim zdaniem najważniejsze w takim zadaniu jest dokładne sprawdzenie, czy tabela opisuje prowizję progową od całego obrotu, czy prowizję narastającą. Tutaj odpowiedzi pokazują, że chodzi o zastosowanie jednej stawki do całego osiągniętego obrotu. W praktyce kadrowo-płacowej takie zasady powinny być jasno zapisane w umowie o pracę, regulaminie wynagradzania albo załączniku prowizyjnym, bo od tego zależy prawidłowe sporządzenie listy płac i ustalenie wynagrodzenia brutto przed potrąceniem składek ZUS oraz zaliczki na podatek.
W tym zadaniu łatwo pomylić wynagrodzenie zasadnicze z pełnym wynagrodzeniem brutto. Kwota 4 900,00 zł oznacza tylko stały składnik płacy, czyli część czasową. Skoro pracownik jest zatrudniony w systemie czasowo-prowizyjnym, to sama pensja zasadnicza nie wystarcza do ustalenia kwoty brutto za miesiąc. Trzeba jeszcze doliczyć prowizję wynikającą z osiągniętego obrotu sprzedaży. Pominięcie prowizji byłoby typowym błędem przy czytaniu polecenia, szczególnie gdy ktoś skupia się wyłącznie na informacji, że pracownik przepracował pełny czas pracy. Ta informacja oznacza jedynie, że nie ma pomniejszenia wynagrodzenia ani dodatków za szczególne warunki pracy. Nie usuwa prowizji. Kwota 5 080,00 zł powstałaby przy zastosowaniu stawki 1% do całego obrotu, czyli 18 000,00 zł × 1% = 180,00 zł, a potem 4 900,00 zł + 180,00 zł. To nie pasuje do tabeli, bo obrót 18 000,00 zł nie jest w przedziale do 5 000,00 zł. Kwota 5 170,00 zł wynikałaby z użycia stawki 1,5% dla całych 18 000,00 zł, czyli tak jakby obrót był w przedziale od 5 000,00 zł do 15 000,00 zł. A jest wyższy. Z mojego doświadczenia uczniowie często automatycznie wybierają środkową stawkę, bo widzą większą część tabeli i nie sprawdzają granicy powyżej 15 000,00 zł. Można też spotkać błąd polegający na traktowaniu prowizji jak podatku albo potrącenia, ale tutaj prowizja jest składnikiem zwiększającym wynagrodzenie brutto. W rozliczeniach płacowych najpierw ustala się pełne brutto ze wszystkich należnych składników, a dopiero później liczy się składki i zaliczkę podatkową. Dlatego prawidłowe podejście to wybrać próg 2%, obliczyć 360,00 zł prowizji i dodać ją do 4 900,00 zł.