Obowiązkiem podatkowym według ustawy Ordynacja podatkowa jest
A. ogólny nadzór w sprawach podatkowych.
B. obliczona wysokość zobowiązania za świadczenie usług teleinformatycznych.
C. wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
D. publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz A.65-X-14.05).
To jest właśnie ustawowa definicja obowiązku podatkowego z Ordynacji podatkowej. Chodzi o nieskonkretyzowaną powinność zapłaty podatku, która powstaje wtedy, gdy zaistnieje zdarzenie opisane w ustawie podatkowej. Ważne jest tu słowo nieskonkretyzowana, bo na tym etapie nie zawsze znamy jeszcze dokładną kwotę, termin płatności albo nawet ostateczny zakres zobowiązania. Przykład z praktyki: osiągnięcie dochodu, sprzedaż towaru objęta VAT albo nabycie spadku mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego, ale dopiero później ustala się konkretne zobowiązanie podatkowe, np. przez złożenie deklaracji, obliczenie podatku albo decyzję organu podatkowego. Moim zdaniem to jedno z tych pojęć, które warto dobrze rozróżniać, bo w księgowości i kadrach często miesza się obowiązek podatkowy z podatkiem albo zobowiązaniem podatkowym. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby zawsze sprawdzać podstawę w konkretnej ustawie podatkowej, bo Ordynacja podatkowa daje definicję ogólną, a szczegóły wynikają np. z ustawy o VAT, PIT, CIT czy podatku od nieruchomości.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka podobnie brzmiących pojęć z prawa podatkowego. Obowiązek podatkowy nie jest tym samym co podatek. Podatek to publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe i bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. To definicja samego podatku, a nie obowiązku podatkowego. Różnica jest praktyczna: obowiązek podatkowy pojawia się wcześniej, w momencie zaistnienia zdarzenia określonego w ustawie, natomiast podatek jest już konkretnym rodzajem świadczenia. Jeszcze inną sprawą jest zobowiązanie podatkowe, czyli skonkretyzowana powinność zapłaty podatku w określonej wysokości, w określonym terminie i na rzecz właściwego organu. Ogólny nadzór w sprawach podatkowych także nie opisuje obowiązku podatkowego, tylko raczej kompetencje organów administracji podatkowej i funkcje państwa w zakresie kontroli oraz organizacji systemu podatkowego. Z mojego doświadczenia uczniowie często wybierają taką odpowiedź, bo kojarzą podatki z urzędem skarbowym i kontrolą, ale definicja z Ordynacji podatkowej dotyczy relacji podatnik–ustawa, a nie samego nadzoru. Zupełnie nietrafione jest też łączenie obowiązku podatkowego z obliczoną wysokością zobowiązania za usługi teleinformatyczne. To brzmi jak faktura albo rozliczenie cywilnoprawne za usługę, a nie konstrukcja podatkowa. W podatkach trzeba pilnować kolejności: zdarzenie podatkowe, obowiązek podatkowy, ewentualnie zobowiązanie podatkowe i dopiero zapłata. Taki schemat bardzo pomaga przy analizie deklaracji, decyzji podatkowych i terminów płatności.