Przedsiębiorca podlegający obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym może opłacać dobrowolnie składkę
A. emerytalną
B. chorobową
C. rentową
D. wypadkową
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2015 (arkusz A.65-X-15.01).
W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego pozarolniczą działalność, który obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, dobrowolne jest ubezpieczenie chorobowe. To znaczy, że przedsiębiorca sam decyduje, czy chce zgłosić się do tego ubezpieczenia i opłacać składkę chorobową. W praktyce robi się to przez zgłoszenie do ZUS, najczęściej na formularzu ZUS ZUA, jeżeli dana osoba podlega pełnym ubezpieczeniom społecznym. Moim zdaniem to ważna sprawa, bo dużo osób kojarzy składki ZUS jako jeden pakiet, a tu jednak są różne zasady dla różnych ubezpieczeń. Składka chorobowa daje prawo do świadczeń, np. zasiłku chorobowego, macierzyńskiego czy opiekuńczego, oczywiście po spełnieniu warunków ustawowych. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym trzeba pamiętać o terminowym opłacaniu składek, bo zaległości mogą powodować problemy z prawem do świadczeń. Dobra praktyka w księgowości i kadrach jest taka, żeby pilnować terminów płatności oraz poprawnego kodu tytułu ubezpieczenia, bo mała pomyłka w ZUS potrafi potem narobić sporo zamieszania.
W tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę, bo wszystkie wymienione składki należą do systemu ubezpieczeń społecznych, ale nie wszystkie mają taki sam charakter dla przedsiębiorcy. Jeżeli przedsiębiorca obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, to składki emerytalna i rentowa nie są dla niego dobrowolnym wyborem. Wynikają z samego tytułu do ubezpieczeń, czyli z prowadzenia działalności gospodarczej. Nie można więc powiedzieć, że przedsiębiorca może sobie dobrowolnie opłacać składkę emerytalną albo rentową, skoro w tej sytuacji ma obowiązek ich opłacania. To trochę tak, jak z obowiązkowym podatkiem lub deklaracją, nie jest to kwestia chęci, tylko przepisów. Składka wypadkowa także nie jest tutaj dobrowolna. Co do zasady, gdy przedsiębiorca podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, obejmuje go również ubezpieczenie wypadkowe. Ono zabezpiecza skutki wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, ale nie działa na zasadzie dobrowolnego przystąpienia, jak chorobowe. Typowy błąd polega na myśleniu, że skoro ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe kojarzą się ze świadczeniami w razie problemów zdrowotnych, to oba są fakultatywne. Tak nie jest. Dobrowolna jest składka chorobowa, i to właśnie ona wymaga świadomego zgłoszenia. Z mojego doświadczenia, w praktyce biurowej warto rozróżniać trzy rzeczy: obowiązek podlegania ubezpieczeniu, obowiązek opłacania składki oraz prawo do świadczenia. One są ze sobą powiązane, ale nie oznaczają dokładnie tego samego.