W spółce jawnej wspólnikami są Paweł z udziałem 60% i Piotr z udziałem 40%. Za rok obrotowy 2020 spółka wykazała przychód w wysokości 50 000,00 zł i koszty uzyskania przychodu w wysokości 30 000,00 zł. Sporządzony w spółce remanent na dzień 1 stycznia 2020 r. wyniósł 10 000,00 zł, a na dzień 31 grudnia 2020 r. 5 000,00 zł. Ustal dochód każdego ze wspólników za rok podatkowy 2020.
| Dochód Pawła | Dochód Piotra | |
|---|---|---|
| A. | 7 500,00 zł | 7 500,00 zł |
| B. | 9 000,00 zł | 6 000,00 zł |
| C. | 12 000,00 zł | 8 000,00 zł |
| D. | 15 000,00 zł | 10 000,00 zł |
C.
B.
D.
A.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz A.65-SG-21.06).
W tym zadaniu kluczowe jest to, że spółka jawna co do zasady nie płaci podatku dochodowego jako sama spółka, tylko dochód podatkowy przypisuje się wspólnikom proporcjonalnie do ich udziału w zysku. Najpierw trzeba więc ustalić dochód całej spółki, a dopiero potem podzielić go między Pawła i Piotra. Przychód wynosi 50 000,00 zł, a koszty uzyskania przychodu 30 000,00 zł, więc wstępnie mamy 20 000,00 zł. Trzeba jednak uwzględnić remanent. Remanent początkowy to 10 000,00 zł, a końcowy 5 000,00 zł. Skoro remanent końcowy jest niższy od początkowego, dochód zmniejsza się o różnicę 5 000,00 zł. Dochód spółki wynosi więc 15 000,00 zł. Paweł ma 60%, czyli 15 000,00 zł × 60% = 9 000,00 zł. Piotr ma 40%, czyli 15 000,00 zł × 40% = 6 000,00 zł. Dlatego poprawna jest odpowiedź B. Moim zdaniem to jest bardzo praktyczny przykład, bo przy rozliczaniu wspólników często ktoś pamięta o przychodach i kosztach, ale zapomina o remanencie, a on realnie wpływa na podstawę opodatkowania.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na tym, że liczy się samą różnicę między przychodem a kosztami i od razu dzieli ją między wspólników. Tak wychodzi 20 000,00 zł dochodu, czyli 12 000,00 zł dla Pawła i 8 000,00 zł dla Piotra. Taki tok myślenia wygląda logicznie, ale jest niepełny, bo pomija remanent, czyli spis z natury. W podatkowej księdze przychodów i rozchodów różnica remanentowa ma znaczenie przy ustalaniu dochodu rocznego. Jeżeli remanent końcowy jest niższy od początkowego, dochód obniżamy o tę różnicę. Tutaj różnica wynosi 5 000,00 zł, więc dochód spółki nie wynosi 20 000,00 zł, tylko 15 000,00 zł. Kwoty 15 000,00 zł i 10 000,00 zł wynikają zwykle z odwrotnego potraktowania remanentu, czyli jakby spadek zapasów zwiększał dochód. To nie pasuje do zasad rozliczenia. Z kolei równe kwoty po 7 500,00 zł ignorują udziały wspólników. W spółce jawnej trzeba stosować proporcję udziału w zysku, a nie dzielić automatycznie po połowie, chyba że umowa spółki tak stanowi. Tu podano jasno: Paweł 60%, Piotr 40%. Z mojego doświadczenia najlepiej robić to w dwóch etapach: najpierw ustalić dochód całej spółki z korektą remanentową, a dopiero potem przypisać go wspólnikom według udziałów. To ogranicza pomyłki i jest zgodne z dobrą praktyką księgową.