Zgodnie z Kodeksem pracy pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w wysokości
A. 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
B. 5% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
C. 15% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
D. 10% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2023 (arkusz A.65-SG-23.01).
Dodatek za pracę w porze nocnej wynosi 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tak wynika z art. 151⁸ § 1 Kodeksu pracy. Chodzi tu o każdą godzinę faktycznie przepracowaną w porze nocnej, czyli w przedziale 8 godzin między 21:00 a 7:00, ustalonym u danego pracodawcy. W praktyce kadrowo-płacowej najpierw ustala się stawkę godzinową z minimalnego wynagrodzenia, dzieląc minimalne wynagrodzenie przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu. Od tej stawki liczy się 20%. Na przykład, jeśli w danym miesiącu stawka godzinowa z minimalnego wynagrodzenia wynosi 27,77 zł, to dodatek nocny za jedną godzinę wyniesie 5,55 zł. Moim zdaniem warto zapamiętać, że nie liczymy tego dodatku od indywidualnej pensji pracownika, tylko od minimalnego wynagrodzenia. Pracodawca może oczywiście w regulaminie wynagradzania, układzie zbiorowym albo umowie dać więcej, ale nie mniej niż przewiduje Kodeks pracy. Dobrą praktyką jest też osobne wykazywanie godzin nocnych w ewidencji czasu pracy i poprawne oznaczanie ich na liście płac, bo przy kontroli PIP takie rzeczy są sprawdzane dość konkretnie.
W przypadku pracy w porze nocnej nie stosuje się stawek 10%, 5% ani 15% wynikających z minimalnego wynagrodzenia, bo Kodeks pracy wskazuje konkretną minimalną wysokość dodatku: 20% stawki godzinowej obliczonej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Niższe wartości mogą się komuś kojarzyć z różnymi potrąceniami, premiami regulaminowymi albo wewnętrznymi zasadami wynagradzania, ale nie są podstawową stawką dodatku nocnego przewidzianą przez przepisy prawa pracy. To ważne, bo w płacach nie można sobie swobodnie zaokrąglić albo ustalić niższego dodatku tylko dlatego, że firma tak przyjęła w praktyce. Regulamin wynagradzania może być korzystniejszy dla pracownika, czyli np. przewidywać wyższy dodatek, ale nie może obniżyć minimum ustawowego. Typowy błąd polega też na myleniu dodatku za pracę w nocy z dodatkiem za godziny nadliczbowe, gdzie pojawiają się inne procenty, najczęściej 50% albo 100%. To są jednak inne instytucje prawa pracy, chociaż czasem mogą wystąpić razem, gdy nadgodziny przypadają w nocy. Z mojego doświadczenia najprościej zapamiętać zasadę: praca nocna = 20% od stawki godzinowej z minimalnego wynagrodzenia za każdą godzinę nocną. Kadry powinny mieć prawidłowo prowadzoną ewidencję czasu pracy, bo bez niej trudno bezpiecznie naliczyć dodatek i obronić rozliczenie przy kontroli lub sporze z pracownikiem.