Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która jest jej jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych, dobrowolnie zgłasza się do ubezpieczenia
A. rentowego.
B. chorobowego.
C. emerytalnego.
D. zdrowotnego.
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2014 (arkusz A.65-X-14.08).
W tej sytuacji właściwe jest ubezpieczenie chorobowe, bo osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą co do zasady podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, jeżeli działalność jest jej jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczenie chorobowe dla przedsiębiorcy jest natomiast dobrowolne, czyli trzeba je wyraźnie zgłosić w ZUS, najczęściej na formularzu ZUS ZUA. To ważne praktycznie, bo bez tego zgłoszenia przedsiębiorca nie nabędzie prawa np. do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego albo opiekuńczego na zasadach wynikających z ubezpieczenia chorobowego. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, które łatwo zapamiętać przez skojarzenie: choroba u przedsiębiorcy nie działa automatycznie, trzeba się do niej zgłosić. Dobra praktyka kadrowo-płacowa polega na sprawdzeniu tytułu do ubezpieczeń, prawidłowego kodu tytułu ubezpieczenia oraz daty objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W firmach księgowych warto też pilnować, czy deklaracje ZUS DRA i zgłoszenia są spójne, bo drobna pomyłka może potem mocno namieszać przy świadczeniach.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa pojęcia: ubezpieczenia obowiązkowe i dobrowolne. Przedsiębiorca, dla którego działalność gospodarcza jest jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych, nie wybiera sobie swobodnie, czy chce opłacać składkę emerytalną albo rentową. Te ubezpieczenia są dla niego obowiązkowe, bo wynikają z samego faktu prowadzenia pozarolniczej działalności. Dlatego wskazanie ubezpieczenia emerytalnego lub rentowego jako dobrowolnego jest błędne, choć brzmi dość logicznie dla kogoś, kto myśli: sam prowadzę firmę, więc sam decyduję o składkach. W praktyce ZUS tak tego nie traktuje. Składki społeczne mają określone zasady ustawowe i nie są zwykłą prywatną decyzją przedsiębiorcy. Ubezpieczenie zdrowotne też często wprowadza zamieszanie, bo płaci się je do ZUS razem z innymi składkami. Trzeba jednak pamiętać, że zdrowotne nie jest ubezpieczeniem społecznym w ścisłym sensie, tylko odrębnym ubezpieczeniem związanym z finansowaniem świadczeń opieki zdrowotnej. Przy działalności gospodarczej jest ono zasadniczo obowiązkowe, a nie dobrowolne. Typowy błąd polega więc na wrzucaniu wszystkich składek do jednego worka i uznaniu, że skoro przedsiębiorca sam składa zgłoszenie, to każda składka jest dobrowolna. Poprawne rozumowanie jest inne: obowiązkowe są emerytalne, rentowe i wypadkowe, zdrowotne też występuje obowiązkowo jako osobna kategoria, a dobrowolnie zgłasza się właśnie ubezpieczenie chorobowe.