Przedsiębiorstwo podpisało z osobą fizyczną, niebędącą jego pracownikiem, umowę o dzieło z przeniesieniem praw autorskich, ustalając wynagrodzenie w wysokości 5 000,00 zł brutto. Wykonawca dzieła nie wniósł o objęcie go dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnym. Ile wyniesie kwota do wypłaty z tytułu wykonania dzieła?
A. 5 000,00 zł
B. 4 400,00 zł
C. 4 700,00 zł
D. 4 520,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota do wypłaty wyniesie 4 700,00 zł, bo przy tej umowie o dzieło nie nalicza się składek ZUS ani składki zdrowotnej, a potrąca się tylko zaliczkę na podatek dochodowy. Ważne jest tu to, że wykonawca nie jest pracownikiem przedsiębiorstwa. Gdyby był pracownikiem, sytuacja mogłaby wyglądać inaczej, bo umowa o dzieło zawarta z własnym pracownikiem jest traktowana składkowo jak przychód ze stosunku pracy. Tutaj mamy osobę z zewnątrz, więc standardowo nie ma obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Ponieważ umowa przewiduje przeniesienie praw autorskich, można zastosować 50% koszty uzyskania przychodu. Liczymy więc: przychód 5 000,00 zł, koszty autorskie 50% = 2 500,00 zł, podstawa opodatkowania = 2 500,00 zł. Zaliczka PIT przy stawce 12% wynosi 300,00 zł. Do wypłaty zostaje 5 000,00 zł - 300,00 zł = 4 700,00 zł. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba dobrze opisać w umowie przeniesienie praw autorskich i mieć realny utwór, bo samo wpisanie takiego zapisu bez podstawy merytorycznej może być zakwestionowane. Moim zdaniem to jeden z tych przypadków, gdzie mały zapis w umowie bardzo mocno wpływa na kwotę netto.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić kilka różnych schematów rozliczania umów cywilnoprawnych. Kwota 5 000,00 zł do wypłaty oznaczałaby, że od wynagrodzenia brutto nie potrąca się nic. To byłoby możliwe tylko w bardzo szczególnych sytuacjach, a tutaj przedsiębiorstwo jako płatnik powinno pobrać zaliczkę na podatek dochodowy. Umowa o dzieło z osobą fizyczną niebędącą pracownikiem rzeczywiście co do zasady nie rodzi obowiązku składek ZUS ani składki zdrowotnej, ale to nie znaczy, że wypłata jest wolna od PIT. Podatek nadal trzeba policzyć i odprowadzić do urzędu skarbowego.
Kwota 4 520,00 zł zwykle wychodzi z zastosowania zwykłych 20% kosztów uzyskania przychodu: 5 000,00 zł - 1 000,00 zł kosztów = 4 000,00 zł podstawy, a 12% podatku daje 480,00 zł. Taki sposób byłby poprawny przy typowej umowie o dzieło bez przeniesienia praw autorskich. W treści pytania wyraźnie jednak wskazano przeniesienie praw autorskich, więc stosujemy 50% koszty uzyskania przychodu, o ile oczywiście przedmiot umowy faktycznie jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego. To jest bardzo ważna praktyczna różnica.
Kwota 4 400,00 zł sugeruje potrącenie podatku od całej kwoty brutto bez kosztów uzyskania przychodu, czyli 5 000,00 zł × 12% = 600,00 zł. Takie podejście pomija koszty podatkowe, a w rozliczeniach wynagrodzeń cywilnoprawnych koszty są podstawowym elementem ustalania dochodu. Dobry dział płac najpierw ustala tytuł umowy, potem składki, następnie koszty uzyskania przychodu i dopiero na końcu zaliczkę PIT. Tutaj prawidłowy tok jest prosty: brak ZUS, 50% kosztów autorskich, podatek 300,00 zł i wypłata 4 700,00 zł.
Kwota 4 520,00 zł zwykle wychodzi z zastosowania zwykłych 20% kosztów uzyskania przychodu: 5 000,00 zł - 1 000,00 zł kosztów = 4 000,00 zł podstawy, a 12% podatku daje 480,00 zł. Taki sposób byłby poprawny przy typowej umowie o dzieło bez przeniesienia praw autorskich. W treści pytania wyraźnie jednak wskazano przeniesienie praw autorskich, więc stosujemy 50% koszty uzyskania przychodu, o ile oczywiście przedmiot umowy faktycznie jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego. To jest bardzo ważna praktyczna różnica.
Kwota 4 400,00 zł sugeruje potrącenie podatku od całej kwoty brutto bez kosztów uzyskania przychodu, czyli 5 000,00 zł × 12% = 600,00 zł. Takie podejście pomija koszty podatkowe, a w rozliczeniach wynagrodzeń cywilnoprawnych koszty są podstawowym elementem ustalania dochodu. Dobry dział płac najpierw ustala tytuł umowy, potem składki, następnie koszty uzyskania przychodu i dopiero na końcu zaliczkę PIT. Tutaj prawidłowy tok jest prosty: brak ZUS, 50% kosztów autorskich, podatek 300,00 zł i wypłata 4 700,00 zł.