Polska firma doradcza B, czynny podatnik VAT, wykonała usługę doradztwa podatkowego dla firmy A z siedzibą w Niemczech, zarejestrowanej jako podatnik VAT UE. Miejscem świadczenia usługi są Niemcy, a podatek rozlicza nabywca usługi. Na fakturze za wykonaną usługę firma B nie nalicza polskiego podatku VAT. Którą adnotację w związku z tym powinna umieścić na fakturze firma B?
A. „odwrotne obciążenie”
B. „podatek rozlicza nabywca”
C. „podatek rozlicza sprzedawca”
D. „odciążenie sprzedawcy”
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06): Krajowe odwrotne obciążenie usług budowlanych zniesiono 1.11.2019 r., więc sytuację zmieniono na usługę dla podatnika z UE.
W tej sytuacji właściwa adnotacja na fakturze to „odwrotne obciążenie”. Chodzi o usługę doradztwa podatkowego świadczoną między podatnikami, czyli w układzie B2B. Zasadniczo dla takich usług stosuje się regułę, że miejscem świadczenia jest kraj siedziby nabywcy, czyli tutaj Niemcy. Polska firma B nie dolicza więc polskiego VAT, bo podatek od tej transakcji rozlicza niemiecki nabywca u siebie, według niemieckich zasad. Na fakturze trzeba jednak jasno pokazać, dlaczego nie ma polskiej stawki VAT i kwoty podatku. Właśnie do tego służy oznaczenie „odwrotne obciążenie”. Moim zdaniem to jeden z tych zapisów, które warto po prostu kojarzyć praktycznie: usługa dla podatnika VAT UE, miejsce opodatkowania za granicą, brak polskiego VAT na fakturze, a na dokumencie adnotacja „odwrotne obciążenie”. Dobrą praktyką jest też podanie numerów VAT UE obu stron, np. polskiego NIP z przedrostkiem PL oraz niemieckiego numeru z DE, a także sprawdzenie kontrahenta w systemie VIES. Taka transakcja może też wpływać na informację podsumowującą VAT-UE i ewidencję VAT, więc sama faktura to nie wszystko, choć jest bardzo ważna.
W tym pytaniu łatwo pomylić opis ekonomiczny transakcji z formalnym oznaczeniem wymaganym na fakturze. Sformułowanie „podatek rozlicza nabywca” brzmi logicznie, bo faktycznie niemiecka firma A ma rozliczyć VAT w swoim kraju. Problem w tym, że na fakturze powinno się używać określenia przewidzianego dla tego mechanizmu, czyli „odwrotne obciążenie”. W praktyce księgowej takie drobne różnice w słowach mają znaczenie, bo faktura jest dokumentem podatkowym, a nie tylko zwykłą informacją handlową. Określenie „odciążenie sprzedawcy” nie jest standardowym pojęciem z ustawy o VAT ani przyjętym oznaczeniem fakturowym. Może komuś kojarzyć się z tym, że sprzedawca jest zwolniony z naliczenia podatku, ale to nie jest poprawna nazwa mechanizmu. Z kolei zapis „podatek rozlicza sprzedawca” całkowicie odwraca sens tej transakcji. Gdyby podatek rozliczał sprzedawca w Polsce, firma B musiałaby zasadniczo wykazać polski VAT należny na fakturze, a tu miejscem świadczenia są Niemcy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś patrzy tylko na to, kto wystawia fakturę, i zakłada, że wystawca zawsze rozlicza VAT. Przy usługach B2B w Unii Europejskiej bardzo często decyduje jednak miejsce siedziby nabywcy i status podatnika VAT UE. Dlatego trzeba najpierw ustalić miejsce opodatkowania, potem sprawdzić kto rozlicza podatek, a dopiero na końcu dobrać prawidłową adnotację na fakturze. W tym przypadku poprawnym i praktycznie stosowanym oznaczeniem jest „odwrotne obciążenie”.