Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych są zaliczane do
A. wojewódzkich funduszy celowych
B. powiatowych funduszy celowych
C. gminnych funduszy celowych
D. państwowych funduszy celowych
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10).
Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zalicza się do państwowych funduszy celowych. Wynika to z zasad finansów publicznych: taki fundusz jest tworzony ustawą, ma określone źródła przychodów i może wydawać pieniądze tylko na wskazane cele publiczne. W praktyce składki na FP i FGŚP nalicza się najczęściej przy rozliczaniu wynagrodzeń, razem z innymi obciążeniami płacowymi, a technicznie przekazuje się je w rozliczeniach do ZUS. To jednak nie znaczy, że są to fundusze ZUS albo fundusze samorządowe. Fundusz Pracy finansuje m.in. zadania związane z przeciwdziałaniem bezrobociu, aktywizacją zawodową i niektórymi świadczeniami. FGŚP ma zabezpieczać roszczenia pracowników, zwłaszcza gdy pracodawca staje się niewypłacalny. Moim zdaniem warto to zapamiętać przez słowo „państwowe”, bo mimo że z pieniędzy korzystają lokalnie np. urzędy pracy, źródło i konstrukcja funduszu jest centralna, ustawowa i publicznoprawna. W dobrej praktyce kadrowo-płacowej trzeba prawidłowo rozpoznawać te fundusze, bo wpływa to na naliczanie składek, deklaracje rozliczeniowe i kontrolę kosztów pracodawcy.
Mylenie Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z funduszami wojewódzkimi, powiatowymi albo gminnymi najczęściej bierze się z tego, że część zadań finansowanych z tych środków jest widoczna na poziomie lokalnym. Przykładowo osoba bezrobotna kontaktuje się z powiatowym urzędem pracy, a pracodawca może kojarzyć dofinansowania, staże czy refundacje właśnie z urzędem działającym w powiecie. To jednak jest tylko sposób realizacji zadań, a nie klasyfikacja samego funduszu. Fundusz Pracy nie staje się powiatowy dlatego, że jego środki mogą być wykorzystywane przez powiatowe urzędy pracy. Podobnie FGŚP nie jest funduszem wojewódzkim ani gminnym tylko dlatego, że chroni pracowników zatrudnionych u konkretnych pracodawców na danym terenie. W finansach publicznych liczy się podstawa prawna utworzenia funduszu, dysponent środków, źródła przychodów oraz cel wydatkowania. FP i FGŚP są funduszami państwowymi, zasilanymi głównie obowiązkowymi składkami, które pracodawca rozlicza w systemie kadrowo-płacowym. Z mojego doświadczenia taki błąd pojawia się, gdy ktoś patrzy tylko na praktyczne miejsce załatwiania spraw, a nie na konstrukcję prawną. W pracy w kadrach i płacach trzeba to rozdzielać: lokalny urząd może obsługiwać zadanie, ale fundusz nadal ma charakter państwowego funduszu celowego. To ważne także przy interpretacji kosztów pracy i obowiązków rozliczeniowych wobec instytucji publicznych.