Przepisy Kodeksu cywilnego regulują umowę
A. o pracę tymczasową na czas określony.
B. zlecenia na czas określony.
C. o pracę na czas zastępstwa.
D. o pracę nakładczą na czas nieokreślony.
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08).
Umowa zlecenia na czas określony jest regulowana przez Kodeks cywilny, a nie przez Kodeks pracy. To ważne rozróżnienie w kadrach, bo od podstawy prawnej zależy sposób rozliczania, zakres uprawnień osoby wykonującej pracę i obowiązki podmiotu zatrudniającego. Przy zleceniu stosuje się przepisy o umowie starannego działania, czyli zleceniobiorca ma wykonywać czynności z należytą starannością, ale co do zasady nie jest podporządkowany tak jak pracownik. Można ustalić termin obowiązywania umowy, np. od 1 marca do 30 czerwca, oraz określić wynagrodzenie, zakres czynności, sposób potwierdzania wykonania pracy i zasady wypowiedzenia. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba też pamiętać o ZUS, podatku dochodowym i minimalnej stawce godzinowej, jeśli ma zastosowanie. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które dobrze sprawdza, czy ktoś odróżnia zatrudnienie pracownicze od cywilnoprawnego, bo nazwy umów czasem brzmią podobnie, a skutki prawne są zupełnie inne.
W tym pytaniu łatwo pomylić umowy pracownicze z umowami cywilnoprawnymi, bo wszystkie dotyczą wykonywania pracy albo świadczenia usług. Trzeba jednak patrzeć na podstawę prawną. Umowy o pracę, także zawierane na czas określony czy w celu zastępstwa pracownika, należą do reżimu prawa pracy. Oznacza to, że stosuje się do nich przede wszystkim Kodeks pracy, a nie Kodeks cywilny. W takim stosunku występuje podporządkowanie pracownika pracodawcy, obowiązek osobistego świadczenia pracy, określone miejsce i czas pracy, prawo do urlopu, ochrona wynagrodzenia oraz wiele formalnych obowiązków po stronie pracodawcy. Umowa o pracę tymczasową także nie jest zwykłą umową cywilną, bo opiera się na szczególnych przepisach dotyczących pracy tymczasowej i relacji między agencją pracy tymczasowej, pracownikiem tymczasowym oraz pracodawcą użytkownikiem. Praca nakładcza bywa myląca, ponieważ nie wygląda jak klasyczny etat w zakładzie pracy, ale również ma własne szczególne uregulowania i nie jest typową umową zlecenia z Kodeksu cywilnego. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro ktoś pracuje przez konkretny czas, to automatycznie zakłada się regulację przez Kodeks pracy albo odwrotnie, przez Kodeks cywilny. W praktyce trzeba analizować nie sam czas trwania, tylko charakter umowy: czy mamy podporządkowanie pracownicze, czy raczej samodzielne wykonywanie czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej. Dlatego poprawnym wyborem jest umowa zlecenia na czas określony.