Nienazwana umowa cywilnoprawna, której przedmiotem jest odpłatne powierzenie sprawowania zarządu przedsiębiorstwem osobie fizycznej bądź innemu podmiotowi gospodarczemu, to
A. kontrakt menedżerski.
B. umowa agencyjna.
C. umowa o pracę.
D. umowa o dzieło.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06).
Kontrakt menedżerski to właśnie nienazwana umowa cywilnoprawna, w której jedna strona powierza drugiej odpłatne zarządzanie przedsiębiorstwem, jego częścią albo określonym obszarem działalności. Nienazwana oznacza, że nie ma osobnego, szczegółowego typu tej umowy w Kodeksie cywilnym tak jak przy zleceniu czy agencji, ale można ją zawrzeć na podstawie zasady swobody umów. W praktyce taki kontrakt stosuje się np. przy zatrudnianiu prezesa, członka zarządu, dyrektora operacyjnego albo osoby zarządzającej spółką zewnętrznie. Ważne jest, że przedmiotem nie jest wykonanie jednego dzieła, lecz prowadzenie spraw, podejmowanie decyzji, organizowanie pracy, nadzór nad finansami i realizacja celów gospodarczych. Dobrą praktyką jest dokładne opisanie zakresu odpowiedzialności menedżera, zasad wynagradzania, premii za wyniki, zakazu konkurencji, poufności oraz sposobu rozliczania efektów. Moim zdaniem to jedna z tych umów, które w teorii brzmią prosto, ale w praktyce wymagają bardzo precyzyjnego zapisania obowiązków, bo inaczej szybko pojawiają się spory, kto za co odpowiada.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne formy współpracy, bo wszystkie mogą występować w działalności gospodarczej i wszystkie jakoś wiążą się z wykonywaniem pracy albo usług. Umowa agencyjna polega jednak głównie na stałym pośredniczeniu przy zawieraniu umów albo zawieraniu ich w imieniu dającego zlecenie. Agent zdobywa klientów, reprezentuje przedsiębiorcę, często działa za prowizję, ale nie przejmuje zarządu nad całym przedsiębiorstwem. To inna rola niż menedżer, który podejmuje decyzje organizacyjne i odpowiada za kierowanie firmą. Umowa o dzieło także nie pasuje, ponieważ jej istotą jest osiągnięcie konkretnego, sprawdzalnego rezultatu, np. wykonanie projektu, raportu czy strony internetowej. Zarządzanie firmą nie jest jednorazowym dziełem, tylko ciągłym procesem decyzyjnym i organizacyjnym. Umowa o pracę też może dotyczyć stanowiska kierowniczego, ale jest regulowana przez Kodeks pracy i tworzy stosunek pracy, czyli podporządkowanie pracownicze, czas pracy, urlopy i ochronę pracowniczą. Kontrakt menedżerski ma charakter cywilnoprawny i jest bardziej elastyczny, choć oczywiście trzeba uważać, żeby w praktyce nie udawał etatu. Typowy błąd myślowy polega na tym, że samo zarządzanie kojarzy się z kierownikiem na umowie o pracę, a w prawie forma współpracy zależy od treści obowiązków, odpowiedzialności i sposobu podporządkowania, nie od samej nazwy stanowiska.