Na podstawie przedstawionego fragmentu listy płac oblicz kwotę do wypłaty.
| Wybrane dane z listy płac za maj 2026 r. | |
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Płaca zasadnicza | 5 000,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) | 685,50 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 4 314,50 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 388,31 zł |
| Podstawa opodatkowania | 4 065,00 zł |
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | 188,00 zł |
| Do wypłaty | .......... |
A. 3 488,19 zł
B. 3 738,19 zł
C. 4 126,50 zł
D. 5 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2022 (arkusz A.65-SG-22.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota do wypłaty wynosi 3 738,19 zł, bo z wynagrodzenia brutto trzeba odjąć potrącenia finansowane przez pracownika: składki na ubezpieczenia społeczne, składkę zdrowotną oraz należną zaliczkę na podatek dochodowy. Rachunek wygląda tak: 5 000,00 zł - 685,50 zł - 388,31 zł - 188,00 zł = 3 738,19 zł. Ważne jest, że koszty uzyskania przychodu 250,00 zł nie są kwotą potrącaną pracownikowi z wypłaty. One służą do ustalenia podstawy opodatkowania, czyli wpływają na zaliczkę PIT, ale nie zmniejszają bezpośrednio przelewu dla pracownika. Podobnie podstawa zdrowotna i podstawa opodatkowania są wartościami obliczeniowymi, a nie dodatkowymi składnikami wypłaty. W praktyce kadrowo-płacowej to jest bardzo ważne, bo przy sporządzaniu listy płac trzeba odróżniać wynagrodzenie brutto, podstawy naliczeń, potrącenia publicznoprawne i wynagrodzenie netto. Moim zdaniem najbezpieczniej zawsze robić kontrolę: brutto minus realne potrącenia = netto do wypłaty. Tak postępuje się przy sprawdzaniu list płac, pasków wynagrodzeń i uzgadnianiu kwot do przelewu bankowego.
Przy tym zadaniu łatwo pomylić wartości informacyjne z faktycznymi potrąceniami, a to w płacach robi sporą różnicę. Kwota 4 126,50 zł powstaje wtedy, gdy od wynagrodzenia brutto odejmie się składki społeczne i zaliczkę na podatek, ale pominie składkę zdrowotną. To nie jest poprawne, bo składka zdrowotna finansowana przez pracownika także zmniejsza wynagrodzenie netto. W liście płac powinna być potraktowana jako realne potrącenie, tak samo jak składki społeczne i zaliczka PIT. Kwota 3 488,19 zł wynika najpewniej z dodatkowego odjęcia kosztów uzyskania przychodu 250,00 zł od wynagrodzenia netto. To typowy błąd uczniowski: koszty uzyskania przychodu nie są potrąceniem z pensji, tylko elementem rachunku podatkowego. One zmniejszają podstawę opodatkowania, a nie pieniądze przekazywane pracownikowi. Z kolei 5 000,00 zł to płaca zasadnicza brutto, czyli punkt wyjścia do naliczeń, a nie kwota do przelewu. W standardowej liście płac brutto trzeba pomniejszyć o składki ZUS finansowane przez pracownika, składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Z mojego doświadczenia najlepsza metoda to nie odejmować wszystkiego, co widzimy w tabeli, tylko zapytać: czy ta pozycja jest potrąceniem, czy tylko podstawą do obliczeń? Tutaj poprawny schemat daje 5 000,00 zł - 685,50 zł - 388,31 zł - 188,00 zł = 3 738,19 zł.