Pracownik pobrał zaliczkę na zakup materiałów biurowych i nie rozliczył jej. Jest on zatrudniony na umowę o pracę na pełny etat z wynagrodzeniem minimalnym. Pracodawca potrąci w liście płac pobraną przez pracownika zaliczkę pieniężną w najbliższym terminie. Korzystając z przepisów Kodeksu pracy, ustal, jaka część wynagrodzenia pracownika jest wolna od potrąceń.
| Art. 871. |
§1. Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:
|
A. 90% minimalnego wynagrodzenia brutto.
B. 75% minimalnego wynagrodzenia brutto.
C. 75% minimalnego wynagrodzenia netto.
D. 90% minimalnego wynagrodzenia netto.
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08).
Kwota wolna od potrąceń przy potrącaniu zaliczki pieniężnej udzielonej pracownikowi wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia netto, czyli minimalnego wynagrodzenia po odliczeniach wskazanych w art. 87¹ Kodeksu pracy. W tym pytaniu ważne są dwa szczegóły: pracownik jest zatrudniony na pełny etat oraz chodzi o nierozliczoną zaliczkę pieniężną, a nie np. karę porządkową czy egzekucję komorniczą. Skoro pełny etat, nie zmniejszamy kwoty proporcjonalnie. Gdyby pracował na 1/2 etatu, kwotę wolną trzeba byłoby odpowiednio obniżyć. Praktycznie na liście płac oznacza to, że pracodawca nie może potrącić całej nierozliczonej zaliczki, jeżeli po potrąceniu pracownikowi zostałoby mniej niż 75% minimalnego wynagrodzenia netto. Moim zdaniem to bardzo ważna zasada w kadrach, bo łatwo pomylić zaliczkę z innymi potrąceniami. Dobra praktyka jest taka, żeby przed potrąceniem sprawdzić rodzaj potrącenia, limit potrącenia oraz kwotę wolną, a dopiero potem ująć potrącenie na liście płac.
W tym zadaniu najczęstsza pułapka polega na pomieszaniu dwóch pojęć: wynagrodzenia brutto i wynagrodzenia netto. Kodeks pracy w art. 87¹ nie chroni kwoty liczonej od minimalnego wynagrodzenia brutto, tylko od wynagrodzenia minimalnego po odliczeniu obowiązkowych obciążeń wskazanych w przepisie, czyli w praktyce mówimy o kwocie netto. Dlatego liczenie 75% albo 90% od kwoty brutto prowadzi do zawyżenia kwoty wolnej i byłoby nieprawidłowe przy sporządzaniu listy płac. Drugi błąd to zastosowanie stawki 90%. Ta wartość dotyczy kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 Kodeksu pracy, na przykład kar porządkowych za określone naruszenia obowiązków pracowniczych. Tutaj jednak pracownik pobrał zaliczkę na zakup materiałów biurowych i jej nie rozliczył, więc mamy potrącenie zaliczki pieniężnej udzielonej pracownikowi. Dla takiego potrącenia przepis wskazuje 75% wynagrodzenia określonego jako minimalne wynagrodzenie netto. W praktyce kadrowo-płacowej nie wolno wybierać procentu intuicyjnie, bo każdy typ potrącenia ma osobne zasady. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw nazwać potrącenie, potem sprawdzić podstawę prawną i dopiero na końcu obliczać kwotę wolną. Inaczej łatwo zrobić błąd, który skutkuje zaniżeniem wypłaty pracownika.