Która forma opodatkowania uwzględnia przysługującą kwotę zmniejszającą podatek dochodowy?
A. Karta podatkowa.
B. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
C. Zasady ogólne - podatek liniowy.
D. Zasady ogólne - podatek według skali podatkowej.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2018 (arkusz A.65-X-18.01).
Właściwa forma to zasady ogólne, czyli podatek według skali podatkowej. To właśnie przy skali podatkowej działa mechanizm kwoty wolnej od podatku, a z nim powiązana jest kwota zmniejszająca podatek. W praktyce oznacza to, że podatek obliczony według stawek skali, np. 12% i 32%, może zostać pomniejszony o określoną ustawowo kwotę. Obecnie często kojarzy się to z roczną kwotą zmniejszającą podatek 3 600 zł, wynikającą z kwoty wolnej 30 000 zł, o ile przepisy w danym roku podatkowym się nie zmienią. Dla pracownika może to być widoczne w zaliczkach na PIT, np. przez PIT-2 i miesięczne pomniejszenie zaliczki. Dla przedsiębiorcy rozliczającego działalność na skali znaczenie ma to przy kalkulacji zaliczek i rozliczeniu rocznym PIT-36. Moim zdaniem to jedna z najważniejszych różnic między skalą a podatkiem liniowym, bo wpływa realnie na obciążenie podatkowe przy niższych dochodach. W dobrej praktyce księgowej zawsze trzeba najpierw ustalić formę opodatkowania, dopiero potem sprawdzać, czy przysługuje kwota wolna, ulgi i pomniejszenia podatku.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólne pojęcie podatku dochodowego z konkretną formą jego rozliczania. Nie każda forma opodatkowania PIT pozwala korzystać z kwoty zmniejszającej podatek, nawet jeśli podatnik nadal rozlicza jakiś rodzaj podatku dochodowego. Karta podatkowa jest formą bardzo uproszczoną, gdzie wysokość podatku wynika zasadniczo z decyzji naczelnika urzędu skarbowego i zależy m.in. od rodzaju działalności, liczby mieszkańców miejscowości czy liczby zatrudnionych. Nie oblicza się tam podatku według skali, więc mechanizm kwoty wolnej i kwoty zmniejszającej nie działa tak, jak przy klasycznym PIT według skali. Podatek liniowy też bywa mylący, bo formalnie należy do zasad ogólnych, ale ma stałą stawkę 19% i nie uwzględnia kwoty zmniejszającej podatek. To częsty błąd: ktoś widzi określenie zasady ogólne i automatycznie zakłada wszystkie preferencje skali, a to nie jest bezpieczne rozumowanie. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych opiera się na opodatkowaniu przychodu, a nie dochodu, według właściwych stawek ryczałtu. Można tam spotkać różne odliczenia, ale sama kwota zmniejszająca podatek typowa dla skali podatkowej nie ma zastosowania. W praktyce księgowej trzeba więc rozdzielać trzy rzeczy: podstawę opodatkowania, stawkę podatku i możliwość zastosowania pomniejszeń. Dopiero przy skali podatkowej pojawia się pełne powiązanie z kwotą wolną i kwotą zmniejszającą podatek.