Na podstawie fragmentu listy płac nr 1/10/2026 ustal podstawę opodatkowania.
| Imienna lista płac nr 1/10/2026 (fragment) – Szczęsny Marian | |
| Wynagrodzenie brutto | 5 000,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne pracownika | 685,50 zł |
| Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 4 314,50 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 388,31 zł |
| Miesięczne koszty uzyskania przychodów | 250,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | .......... |
A. 4 064,50 zł
B. 4 065,00 zł
C. 4 314,50 zł
D. 5 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r. (koszty uzyskania przychodu 250 zł, bez składki zdrowotnej odliczanej od podatku).
Podstawę opodatkowania ustala się tutaj dokładnie tak, jak robi się to w praktyce przy naliczaniu zaliczki na PIT od wynagrodzenia pracownika. Najpierw od wynagrodzenia brutto odejmujemy składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika: 5 000,00 zł - 685,50 zł = 4 314,50 zł. To jest kwota, która jednocześnie stanowi podstawę wymiaru składki zdrowotnej, ale jeszcze nie jest podstawą opodatkowania. Następnie odejmujemy miesięczne koszty uzyskania przychodów: 4 314,50 zł - 250,00 zł = 4 064,50 zł. Przy podatku dochodowym podstawę zaokrągla się do pełnych złotych, zgodnie z zasadą, że końcówki od 50 gr podwyższa się do pełnego złotego. Dlatego 4 064,50 zł zaokrąglamy do 4 065,00 zł. Moim zdaniem to jedno z tych miejsc na liście płac, gdzie łatwo się pomylić, bo obok siebie występuje podstawa zdrowotna i podatkowa. Dobra praktyka kadrowo-płacowa jest taka, żeby zawsze iść po kolei: brutto, składki społeczne, koszty uzyskania przychodów, zaokrąglenie podstawy, a dopiero potem podatek.
W tym zadaniu najważniejsze jest rozróżnienie kilku podobnych, ale jednak innych pojęć z listy płac. Kwota 4 314,50 zł wygląda kusząco, bo jest już po odjęciu składek społecznych od wynagrodzenia brutto. To faktycznie ważna wartość, ale w tym zestawieniu jest ona podstawą wymiaru składki zdrowotnej, a nie końcową podstawą opodatkowania. Do celów PIT trzeba jeszcze odjąć koszty uzyskania przychodów, czyli w tym przypadku 250,00 zł. Z kolei 4 064,50 zł jest wynikiem prawie końcowym, bo powstaje po działaniu 5 000,00 zł - 685,50 zł - 250,00 zł. Problem w tym, że w podatku dochodowym nie zostawia się podstawy z groszami. Stosuje się zaokrąglenie do pełnych złotych, więc 50 gr podnosi kwotę do następnego złotego. Dlatego prawidłowo wychodzi 4 065,00 zł, a nie 4 064,50 zł. Kwota 5 000,00 zł to tylko wynagrodzenie brutto, czyli punkt wyjścia do obliczeń, a nie podstawa podatku. Typowy błąd polega na tym, że ktoś bierze pierwszą dużą kwotę z tabeli albo myli podstawę zdrowotną z podatkową. Trzeba też pamiętać, że składki zdrowotnej 388,31 zł nie odejmuje się przy ustalaniu podstawy opodatkowania pracownika. Z mojego doświadczenia najlepiej pomaga prosta kontrola kolejności: brutto minus społeczne minus koszty, potem zaokrąglenie. Taki schemat jest zgodny z praktyką naliczania płac i ogranicza pomyłki w dokumentacji kadrowo-płacowej.