Na podstawie fragmentu imiennej listy płac nr 1/05/2026 ustal podstawę opodatkowania.
| Imienna lista płac nr 1/05/2026 (fragment) | |
| Nazwisko i imię pracownika | Gazda Florian |
| Wynagrodzenie brutto | 5 200,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 712,92 zł |
| Miesięczne koszty uzyskania przychodów | 250,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 403,84 zł |
| Podstawa opodatkowania | ? |
A. 4 487,00 zł
B. 3 833,00 zł
C. 5 200,00 zł
D. 4 237,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r.: koszty uzyskania 250 zł, bez odliczania 7,75% składki zdrowotnej.
Podstawa opodatkowania została ustalona poprawnie: 4 237,00 zł. W liście płac dla pracownika zatrudnionego na umowę o pracę nie przyjmuje się do podatku całego wynagrodzenia brutto. Najpierw od przychodu brutto odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli emerytalną, rentową i chorobową. Potem odejmuje się miesięczne koszty uzyskania przychodów. Tutaj rachunek wygląda tak: 5 200,00 zł - 712,92 zł - 250,00 zł = 4 237,08 zł. Podstawę opodatkowania zaokrągla się do pełnych złotych, więc wychodzi 4 237,00 zł, bo 8 groszy pomijamy. Ważna rzecz praktyczna: składka zdrowotna 9% nie pomniejsza podstawy opodatkowania. Ona jest liczona od swojej podstawy i wykazywana w rozliczeniach, ale przy ustalaniu podstawy PIT z listy płac nie odejmuje się jej w tym miejscu. Moim zdaniem to jest jeden z tych elementów, który warto sobie zapamiętać schematem: brutto minus składki społeczne pracownika minus koszty uzyskania przychodu, a dopiero potem zaokrąglenie. Tak działa dobra praktyka kadrowo-płacowa przy sporządzaniu list płac i naliczaniu zaliczki na podatek dochodowy.
Przy tym zadaniu łatwo pomylić kilka różnych podstaw: wynagrodzenie brutto, podstawę składki zdrowotnej, podstawę opodatkowania oraz kwotę, od której później liczy się zaliczkę na PIT. Wynagrodzenie brutto 5 200,00 zł nie jest jeszcze podstawą opodatkowania, bo pracownik finansuje z niego składki społeczne. Te składki, w kwocie 712,92 zł, trzeba odjąć przed obliczeniem podatku. Zostawienie samej kwoty brutto oznaczałoby, że opodatkowujemy także część wynagrodzenia, która zgodnie z zasadami rozliczeń płacowych pomniejsza przychód podatkowy. To dość typowy błąd przy czytaniu listy płac na szybko. Kwota 4 487,00 zł powstaje po odjęciu tylko składek społecznych od brutto, czyli 5 200,00 zł - 712,92 zł = 4 487,08 zł, po zaokrągleniu 4 487,00 zł. Brakuje tu jednak miesięcznych kosztów uzyskania przychodów, które w tym przykładzie wynoszą 250,00 zł. Koszty te są standardowym pomniejszeniem przychodu pracownika ze stosunku pracy, jeżeli spełnione są warunki ich zastosowania. Z kolei kwota 3 833,00 zł wygląda tak, jakby ktoś odjął również składkę zdrowotną 403,84 zł. To już nie ten etap rozliczenia. Składka zdrowotna jest ważna w liście płac, ale nie pomniejsza podstawy opodatkowania PIT. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba pilnować kolejności: brutto, minus składki społeczne pracownika, minus koszty uzyskania, zaokrąglenie do pełnych złotych. Dopiero wtedy mamy właściwą podstawę opodatkowania, czyli 4 237,00 zł. Z mojego doświadczenia wynika, że jak ktoś raz rozdzieli składki społeczne od zdrowotnej, to takie zadania robi już dużo pewniej.