Tabela przedstawia fragment listy płac. Która kwota z listy płac jest potrąceniem dobrowolnym uzależnionym od pracownika?
| Lista płac nr 1/03/2026 | |
| Płaca brutto | 4 200,00 zł |
| Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych 100% | 300,00 zł |
| Dodatek funkcyjny - za stanowisko kierownicze | 500,00 zł |
| Ubezpieczenia społeczne razem 13,71% | 685,50 zł |
| Spłata raty pożyczki z ZFŚS | 400,00 zł |
A. 800,00 zł
B. 400,00 zł
C. 685,50 zł
D. 500,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, wrzesień 2014 (arkusz A.65-X-14.08): Kwoty listy płac podniesione do poziomu 2026 r.; pytanie i odpowiedź (rata pożyczki z ZFŚS) bez zmian.
Kwota 400,00 zł jest tutaj potrąceniem dobrowolnym, bo dotyczy spłaty raty pożyczki z ZFŚS, czyli Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Taka pożyczka nie powstaje automatycznie z przepisów, tylko wynika z decyzji pracownika, złożonego wniosku, umowy pożyczki i najczęściej pisemnej zgody na potrącanie rat z wynagrodzenia. W praktyce kadrowo-płacowej to bardzo ważne rozróżnienie: składki ZUS, zaliczka na podatek czy potrącenia egzekucyjne mają charakter obowiązkowy, a rata pożyczki socjalnej jest zależna od pracownika i dokumentów, które podpisał. Moim zdaniem to jeden z tych elementów listy płac, przy którym łatwo się pomylić, bo kwota wygląda po prostu jak zwykłe pomniejszenie wypłaty. Dobra praktyka jest taka, że dział kadr przechowuje umowę pożyczki, harmonogram spłat oraz zgodę pracownika, a lista płac pokazuje potrącenie w osobnej pozycji. Dzięki temu wiadomo, dlaczego wypłata netto jest niższa i na jakiej podstawie dokonano potrącenia.
W tym pytaniu trzeba odróżnić składniki wynagrodzenia od potrąceń oraz potrącenia obowiązkowe od dobrowolnych. Kwota 685,50 zł nie jest potrąceniem zależnym od pracownika, mimo że faktycznie pomniejsza wynagrodzenie do wypłaty. To suma składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika, naliczana według ustawowych zasad. Pracownik nie decyduje swobodnie, czy chce je zapłacić, bo obowiązek wynika z przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Takie kwoty dział płac nalicza automatycznie od podstawy wymiaru, zgodnie ze stawkami i zasadami ZUS. Kwota 500,00 zł też nie jest potrąceniem, tylko dodatkiem funkcyjnym za stanowisko kierownicze, czyli składnikiem zwiększającym wynagrodzenie brutto. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi kwotę w tabeli i traktuje każdą pozycję jako odliczenie, a lista płac zawiera przecież zarówno przychody, jak i potrącenia. Kwota 800,00 zł w ogóle nie występuje w przedstawionym fragmencie listy płac, więc prawdopodobnie wynikałaby z przypadkowego zsumowania albo domysłu, a w dokumentacji płacowej nie wolno opierać się na zgadywaniu. W praktyce patrzy się na nazwę pozycji i podstawę prawną lub dokumentową. Dobrowolna jest spłata raty pożyczki z ZFŚS, bo zależy od wniosku pracownika, umowy i zgody na potrącenie. Bez takiej podstawy pracodawca nie powinien samowolnie pomniejszać pensji o podobną należność, no bo byłoby to ryzykowne i niezgodne z zasadami rozliczania wynagrodzeń.