Przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT świadczącym usługi budowlane. Prawo do odliczenia w całości podatku VAT naliczonego przysługuje mu od zakupu
A. usług gastronomicznych w restauracji.
B. płyt gipsowych.
C. paliwa do prywatnego samochodu osobowego.
D. usług noclegowych w hotelu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz A.65-SG-20.06).
Odpowiedź z płytami gipsowymi jest właściwa, bo taki zakup ma bezpośredni związek z czynnościami opodatkowanymi VAT wykonywanymi przez przedsiębiorcę budowlanego. Czynny podatnik VAT może odliczyć podatek naliczony wtedy, gdy zakupione towary lub usługi służą działalności opodatkowanej, czyli np. wykonaniu remontu, zabudowy z płyt g-k, wykończenia lokalu albo innej usługi budowlanej wystawianej później na fakturze z VAT. Podstawowa zasada wynika z art. 86 ustawy o VAT: odliczenie przysługuje w takim zakresie, w jakim zakup jest wykorzystywany do czynności opodatkowanych. Moim zdaniem to jedna z najważniejszych zasad w praktycznej księgowości VAT: zawsze trzeba pytać, czy wydatek ma związek ze sprzedażą opodatkowaną i czy nie ma szczególnego zakazu odliczenia. Płyty gipsowe są typowym materiałem budowlanym, więc jeśli przedsiębiorca ma fakturę wystawioną na firmę, zakup jest rzeczywiście użyty w działalności i nie służy czynnościom zwolnionym, to VAT naliczony można odliczyć w całości. W dobrej praktyce warto też pilnować opisu faktur, dokumentacji zlecenia, protokołów odbioru i zgodności materiałów z konkretną budową, bo przy kontroli skarbowej taki związek gospodarczy musi być do obronienia.
Przy tym pytaniu łatwo pomylić ogólną zasadę odliczania VAT z wyjątkami, które ustawodawca wprost ogranicza. Sam fakt, że przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT, nie oznacza jeszcze, że każdy VAT z faktury można odliczyć. Trzeba sprawdzić cel zakupu, związek z działalnością opodatkowaną oraz ewentualne wyłączenia z art. 88 ustawy o VAT. Paliwo do prywatnego samochodu osobowego nie daje prawa do pełnego odliczenia, bo samochód prywatny nie jest firmowym składnikiem wykorzystywanym wyłącznie do działalności gospodarczej. Nawet przy samochodach używanych w firmie często pojawia się ograniczenie do 50% VAT, jeżeli pojazd ma użytek mieszany. Pełne odliczenie wymagałoby spełnienia dodatkowych warunków, np. używania wyłącznie służbowo i prowadzenia odpowiedniej ewidencji przebiegu, a tu mowa jest o aucie prywatnym.
Usługi noclegowe w hotelu i usługi gastronomiczne w restauracji to również typowe pułapki. W praktyce mogą być kosztem podatkowym w podatku dochodowym, jeśli mają związek z działalnością, ale w VAT co do zasady istnieje zakaz odliczenia podatku naliczonego od usług noclegowych i gastronomicznych. I tutaj właśnie często robi się błąd myślowy: ktoś widzi fakturę z VAT i zakłada, że skoro wydatek jest firmowy, to VAT też podlega odliczeniu. A tak nie zawsze działa VAT. Materiały budowlane, takie jak płyty gipsowe, są zupełnie inną sytuacją, bo są zużywane przy świadczeniu opodatkowanych usług budowlanych. Dlatego to one dają prawo do pełnego odliczenia, przy spełnieniu normalnych warunków formalnych, czyli poprawnej faktury i rzeczywistego wykorzystania w działalności.
Usługi noclegowe w hotelu i usługi gastronomiczne w restauracji to również typowe pułapki. W praktyce mogą być kosztem podatkowym w podatku dochodowym, jeśli mają związek z działalnością, ale w VAT co do zasady istnieje zakaz odliczenia podatku naliczonego od usług noclegowych i gastronomicznych. I tutaj właśnie często robi się błąd myślowy: ktoś widzi fakturę z VAT i zakłada, że skoro wydatek jest firmowy, to VAT też podlega odliczeniu. A tak nie zawsze działa VAT. Materiały budowlane, takie jak płyty gipsowe, są zupełnie inną sytuacją, bo są zużywane przy świadczeniu opodatkowanych usług budowlanych. Dlatego to one dają prawo do pełnego odliczenia, przy spełnieniu normalnych warunków formalnych, czyli poprawnej faktury i rzeczywistego wykorzystania w działalności.