Spółka z o. o. zatrudniająca w ciągu roku 18 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy oraz 4 pracowników na 1/2 etatu, dokonała odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. Odpis podstawowy na jednego zatrudnionego wynosi 37,5% podstawy. Przyjmując podstawę w kwocie 3 000 zł, odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych wynosi
A. 20 250 zł
B. 60 000 zł
C. 24 750 zł
D. 22 500 zł
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10).
W tym zadaniu kluczowe jest to, że odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych liczy się nie od samej liczby osób wpisanych na listę pracowników, ale od przeciętnej liczby zatrudnionych po przeliczeniu na pełne etaty. To bardzo praktyczna zasada kadrowo-płacowa, bo pracownik na 1/2 etatu nie zwiększa odpisu tak samo jak osoba zatrudniona na pełny etat. Spółka ma 18 pracowników pełnoetatowych, czyli 18 etatów, oraz 4 pracowników po 1/2 etatu, co daje 4 × 0,5 = 2 etaty. Razem mamy więc 20 etatów przeliczeniowych. Odpis podstawowy na jednego zatrudnionego wynosi 37,5% podstawy, a podstawa to 3 000 zł. Liczymy więc: 3 000 zł × 37,5% = 1 125 zł na jeden etat. Następnie 1 125 zł × 20 etatów = 22 500 zł. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać to tak: najpierw zamieniamy ludzi na etaty, dopiero potem mnożymy przez odpis. W praktyce przy naliczaniu ZFŚS dobra kadrowa albo księgowa zawsze sprawdza wymiar czasu pracy, bo samo liczenie osób z głowy potrafi dać zły wynik.
Przy tym zadaniu najczęstszy błąd polega na pomieszaniu liczby pracowników z liczbą etatów przeliczeniowych. ZFŚS nalicza się według przeciętnego zatrudnienia po przeliczeniu na pełne etaty, a nie według tego, ile osób fizycznie pracuje w firmie. Jeżeli ktoś przyjął tylko 18 pełnych etatów i pominął osoby zatrudnione na 1/2 etatu, otrzymałby 20 250 zł, bo 18 × 1 125 zł = 20 250 zł. Taki wynik wygląda całkiem logicznie na pierwszy rzut oka, ale jest za niski, bo pracownicy niepełnoetatowi też zwiększają podstawę odpisu, tylko proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Z drugiej strony, potraktowanie wszystkich 22 osób tak, jakby każda pracowała na pełny etat, prowadzi do kwoty 24 750 zł. To z kolei zawyża odpis, bo cztery osoby na pół etatu dają łącznie tylko dwa pełne etaty, a nie cztery. Kwota 60 000 zł wynikałaby natomiast z pomnożenia 20 etatów przez całą podstawę 3 000 zł, bez zastosowania wskaźnika 37,5%. To już jest błąd w samej konstrukcji odpisu, bo podstawa nie jest jeszcze odpisem, tylko kwotą, od której dopiero oblicza się określony procent. W praktyce kadrowo-płacowej warto iść zawsze według schematu: ustalić etaty przeliczeniowe, obliczyć odpis na jeden etat, a dopiero potem przemnożyć przez liczbę etatów. Taka kolejność ogranicza pomyłki, szczególnie w firmach, gdzie są różne wymiary czasu pracy.