Wysokość podstawowego rocznego odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, pracującego w warunkach szczególnie uciążliwych i w stosunku do którego nie orzeczono znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wynosi
A. 6,25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej
B. 37,5% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej
C. 43,75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej
D. 50,00% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2015 (arkusz A.65-X-15.01).
W tym przypadku właściwa jest stawka 50,00% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Wynika to z zasad ustalania podstawowego rocznego odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, określonych w ustawie o ZFŚS. Standardowo na jednego pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach i w pełnym wymiarze czasu pracy odpis wynosi 37,5% podstawy. Jeżeli jednak pracownik wykonuje pracę w warunkach szczególnie uciążliwych, wtedy podstawowy odpis jest wyższy i wynosi właśnie 50,00%. Ważne jest też to, że w pytaniu podano pełny etat, więc nie trzeba proporcjonalnie obniżać odpisu. Podano również, że nie orzeczono znacznego ani umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, więc nie doliczamy dodatkowego zwiększenia 6,25%. W praktyce kadrowo-płacowej taka informacja jest istotna przy planowaniu kosztów funduszu, sporządzaniu naliczenia ZFŚS i kontroli poprawności odpisów. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: zwykły pracownik pełnoetatowy to 37,5%, pracownik w szczególnie uciążliwych warunkach to 50%, a niepełnosprawność może dawać dodatkowe zwiększenie, ale tylko gdy spełnione są warunki z ustawy.
Przy tym pytaniu łatwo pomylić kilka podobnych stawek, bo wszystkie występują w przepisach dotyczących Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych albo są z nimi kojarzone. Stawka 37,5% dotyczy podstawowego odpisu na jednego pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie pasuje jednak do opisanej sytuacji, ponieważ pracownik wykonuje pracę w warunkach szczególnie uciążliwych. A to jest właśnie okoliczność, która podwyższa odpis do 50,00% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Częsty błąd polega na tym, że ktoś zapamiętuje jedną podstawową stawkę i stosuje ją do wszystkich pracowników, bez sprawdzenia warunków zatrudnienia. W kadrach takie uproszczenie może dać realnie zaniżony odpis na fundusz. Stawka 43,75% wygląda jak wynik dodania 37,5% oraz 6,25%, ale takie rozumowanie też nie jest tu prawidłowe. Zwiększenie o 6,25% wiąże się m.in. z pracownikami, wobec których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności. W pytaniu wyraźnie zaznaczono, że takiego orzeczenia nie ma, więc nie ma podstaw do doliczania tej wartości. Sama stawka 6,25% również nie jest podstawowym rocznym odpisem dla pracownika w szczególnie uciążliwych warunkach, tylko występuje jako dodatkowe zwiększenie w określonych przypadkach. Z mojego doświadczenia najlepiej czytać takie pytania bardzo literalnie: pełny etat, szczególnie uciążliwe warunki, brak niepełnosprawności. Te trzy informacje prowadzą bezpośrednio do 50,00%, bez kombinowania z dodatkowymi procentami.