W dniu 3 listopada 2025 r. Krzysztof Stolarek kupił samochód od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej w cenie równej wartości rynkowej 20 000,00 zł. Ustal kwotę podatku od czynności cywilnoprawnych do zapłaty na rachunek urzędu skarbowego.
| Wyciąg z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych – stawki podatku | |
| od umowy sprzedaży lub zamiany nieruchomości, użytkowania wieczystego, rzeczy ruchomych lub praw spółdzielczych | 2% |
| od umowy sprzedaży lub zamiany innych praw majątkowych, a także od umowy ustanowienia odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności | 1% |
| od umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego, od umowy spółki | 0,5% |
| od ustanowienia hipoteki na zabezpieczenie wierzytelności istniejących, licząc od kwoty zabezpieczonej wierzytelności | 0,1% |
A. 20,00 zł
B. 200,00 zł
C. 100,00 zł
D. 400,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2018 (arkusz A.65-X-18.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 400,00 zł jest prawidłowa, bo sprzedaż samochodu między osobami prywatnymi jest co do zasady objęta podatkiem od czynności cywilnoprawnych, czyli PCC. Samochód to rzecz ruchoma, a w podanym wyciągu dla umowy sprzedaży rzeczy ruchomych wskazano stawkę 2%. Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa pojazdu, a tutaj cena jest równa tej wartości, czyli 20 000,00 zł. Obliczenie jest proste: 20 000,00 zł × 2% = 400,00 zł. W praktyce kupujący składa deklarację PCC-3 i wpłaca podatek na rachunek właściwego urzędu skarbowego, zwykle w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Moim zdaniem to jeden z tych podatków, które łatwo przeoczyć, bo przy zakupie używanego auta dużo osób myśli tylko o umowie, rejestracji i ubezpieczeniu. Dobra praktyka jest taka, żeby od razu po podpisaniu umowy sprawdzić, czy sprzedawca jest podatnikiem VAT i czy transakcja nie była udokumentowana fakturą VAT. Jeśli kupujemy od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności, tak jak w zadaniu, najczęściej PCC trzeba rozliczyć. Warto też pamiętać, że urząd może zakwestionować zaniżoną cenę, dlatego podstawą nie powinna być sztucznie wpisana kwota z umowy, tylko realna wartość rynkowa samochodu.
W tym zadaniu kluczowe jest prawidłowe rozpoznanie rodzaju czynności cywilnoprawnej. Nie liczymy tu podatku jak od pożyczki, hipoteki ani od sprzedaży praw majątkowych. Przedmiotem umowy jest samochód, czyli rzecz ruchoma. Dlatego stosuje się stawkę 2% właściwą dla umowy sprzedaży rzeczy ruchomych. Podstawą obliczenia PCC jest wartość rynkowa, a nie dowolna kwota przyjęta dla wygody albo jakaś zaokrąglona część ceny. Skoro wartość pojazdu wynosi 20 000,00 zł, podatek wynosi 20 000,00 zł × 2% = 400,00 zł. Kwota 100,00 zł wynikałaby ze stawki 0,5%, która pasuje do innych czynności, na przykład pożyczki, ale nie do zakupu auta. Kwota 200,00 zł oznaczałaby zastosowanie stawki 1%, używanej przy sprzedaży innych praw majątkowych, a samochód prawem majątkowym nie jest, tylko rzeczą ruchomą. Kwota 20,00 zł bierze się ze stawki 0,1%, typowej dla hipoteki zabezpieczającej wierzytelność, więc kompletnie nie pasuje do zwykłej umowy sprzedaży pojazdu. Typowy błąd polega na mechanicznym wybieraniu najniższej stawki z tabeli albo na myleniu PCC z VAT. Jeśli zakup byłby od przedsiębiorcy i byłby objęty VAT, sytuacja mogłaby wyglądać inaczej. Tutaj jednak sprzedawcą jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, więc w praktyce obowiązek rozliczenia PCC spoczywa na kupującym. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej rozwiązuje się przez trzy kroki: ustalić przedmiot transakcji, dobrać stawkę z ustawy, a potem policzyć procent od wartości rynkowej.