Pracownik osiągnął za 2025 r. podstawę obliczenia podatku w kwocie 150 000,00 zł. Na podstawie skali podatkowej oblicz podatek wykazany przez pracownika rozliczającego się samodzielnie w zeznaniu PIT-37 jako podatek obliczony według skali.
| Skala podatkowa (2025 r.) | ||
| Podstawa obliczenia podatku w złotych: ponad | do | Podatek wynosi |
| 120 000 zł | 12% minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł | |
| 120 000 zł | 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł | |
A. 9 600,00 zł
B. 20 400,00 zł
C. 14 400,00 zł
D. 48 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Skala podatkowa i dane przeliczone na 2025 r. (12% i 32%, kwota zmniejszająca 3 600 zł).
Kwota 20 400,00 zł wynika z zastosowania drugiego progu skali podatkowej, bo podstawa obliczenia podatku wynosi 150 000,00 zł, czyli jest wyższa niż 120 000 zł. W takiej sytuacji nie liczy się już po prostu 12% od całej podstawy. Skala działa progresywnie: do 120 000 zł podatek jest już ujęty w stałej kwocie 10 800 zł, a dopiero nadwyżka ponad 120 000 zł jest opodatkowana stawką 32%. Nadwyżka wynosi 150 000 zł - 120 000 zł = 30 000 zł. Podatek od tej nadwyżki to 30 000 zł × 32% = 9 600 zł. Następnie dodajemy część stałą: 10 800 zł + 9 600 zł = 20 400 zł. W PIT-37 pracownik rozliczający się samodzielnie wykazuje właśnie taki podatek obliczony według skali, o ile nie wchodzą dodatkowe preferencje, np. wspólne rozliczenie z małżonkiem. Moim zdaniem najważniejsze jest tu zapamiętanie, że drugi próg nie oznacza opodatkowania całych 150 000 zł stawką 32%, tylko wyłącznie nadwyżki. To bardzo praktyczna zasada przy sprawdzaniu list płac, zaliczek PIT i rocznego zeznania podatkowego.
W tym zadaniu łatwo pomylić sposób działania skali podatkowej z prostym mnożeniem całej podstawy przez jedną stawkę. Skala podatkowa w PIT jest progresywna, więc po przekroczeniu 120 000 zł nie opodatkowuje się całych 150 000 zł stawką 32%. Stawką 32% obejmuje się tylko nadwyżkę ponad próg, czyli 30 000 zł. Dlatego wynik 48 000,00 zł jest zawyżony, bo zakłada zastosowanie 32% do całej podstawy. To typowy błąd, gdy ktoś widzi drugi próg i od razu bierze wyższą stawkę dla całości dochodu. Z kolei 9 600,00 zł to sama kwota podatku od nadwyżki, czyli 30 000 zł × 32%. Brakuje tu doliczenia 10 800 zł, które obejmuje podatek należny za część podstawy do 120 000 zł. Wynik 14 400,00 zł wynika z zastosowania zasad dla pierwszego progu do całej kwoty: 150 000 zł × 12% - 3 600 zł. To też jest niepoprawne, bo po przekroczeniu 120 000 zł trzeba przejść na wzór z drugiego wiersza tabeli. W praktyce kadrowo-płacowej i podatkowej dobra zasada jest taka: najpierw ustalamy, w którym przedziale mieści się podstawa, potem stosujemy dokładnie formułę z tego przedziału, a nie wybieramy stawki intuicyjnie. Dla 150 000 zł poprawny rachunek to 10 800 zł + 32% z 30 000 zł, czyli 20 400 zł.