Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym 19% wpłaca zaliczki na podatek dochodowy miesięcznie. Składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy zostały zapłacone i zaksięgowane w koszty w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, a zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne odlicza od dochodu (nie przekraczają rocznego limitu). Ile wyniosła zaliczka na podatek dochodowy za marzec 2026 r. obliczona na podstawie danych z tabeli?
| Miesiąc | Dochód narastająco od początku roku | Zapłacone składki zdrowotne odliczane od dochodu narastająco | Zapłacona zaliczka na podatek |
| styczeń | 30 000,00 zł | 1 470,00 zł | 5 421,00 zł |
| luty | 50 000,00 zł | 2 450,00 zł | 3 614,00 zł |
| marzec | 80 000,00 zł | 3 920,00 zł | ? |
A. 14 455,20 zł
B. 6 165,00 zł
C. 15 200,00 zł
D. 5 420,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2017 (arkusz A.65-X-17.06): Przeliczone na zasady 2026 r.: przy podatku liniowym składkę zdrowotną odlicza się od dochodu, a nie od podatku.
Kwota 5 420,00 zł jest prawidłowa, bo przy podatku liniowym zaliczkę miesięczną liczymy narastająco od początku roku, a potem odejmujemy zaliczki już zapłacone za poprzednie miesiące. Najpierw ustala się podstawę opodatkowania: dochód narastająco 80 000,00 zł pomniejszamy o zapłacone składki zdrowotne odliczane od dochodu, czyli 3 920,00 zł. Podstawa wynosi więc 76 080,00 zł. Podatek liniowy to 19%, zatem 76 080,00 zł × 19% = 14 455,20 zł. To jest podatek należny narastająco za okres styczeń-marzec, a nie sama zaliczka za marzec. Trzeba odjąć zaliczki zapłacone wcześniej: 5 421,00 zł za styczeń i 3 614,00 zł za luty, razem 9 035,00 zł. 14 455,20 zł - 9 035,00 zł = 5 420,20 zł. Zaliczki na PIT zaokrągla się do pełnych złotych, więc do zapłaty wychodzi 5 420,00 zł. Ważne jest też to, że składki społeczne były już ujęte w kosztach w KPiR, więc nie odejmujemy ich drugi raz od dochodu. Moim zdaniem to jest jedna z tych pułapek, które często wychodzą w praktyce księgowej: trzeba pilnować, czy dana składka obniżyła już dochód jako koszt, czy dopiero ma być odliczona w kalkulacji podatku.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić podatek należny narastająco z zaliczką do zapłaty za konkretny miesiąc. Kwota 14 455,20 zł wynika z prawidłowego obliczenia podatku od podstawy 76 080,00 zł, czyli po odliczeniu zapłaconych składek zdrowotnych od dochodu. Problem w tym, że to nie jest jeszcze zaliczka za marzec, tylko podatek narastająco od stycznia do marca. W rozliczeniach miesięcznych przedsiębiorcy trzeba od tej kwoty odjąć zaliczki zapłacone za wcześniejsze miesiące. Bez tego podatnik zapłaciłby drugi raz podatek za styczeń i luty, a tak się nie robi.
Kwota 15 200,00 zł oznaczałaby najpewniej proste 19% od 80 000,00 zł. Takie podejście ignoruje odliczenie zapłaconych składek zdrowotnych od dochodu, mimo że w treści wyraźnie podano, że przedsiębiorca korzysta z tego odliczenia i nie przekracza limitu rocznego. Przy podatku liniowym składka zdrowotna nie zmniejsza podatku wprost, tylko może obniżać dochód, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. To drobna różnica techniczna, ale w księgowości bardzo istotna.
Zawyżona kwota typu 6 165,00 zł zwykle wynika z mieszania danych miesięcznych i narastających albo z błędnego odejmowania wcześniejszych wpłat. W dobrych praktykach księgowych zawsze warto rozpisać sobie trzy etapy: dochód narastająco minus dopuszczalne odliczenia, potem 19% podatku liniowego, a na końcu minus zaliczki zapłacone wcześniej. Trzeba też pamiętać, że składki społeczne ujęte już w kosztach KPiR nie mogą być ponownie odliczone od dochodu, bo byłoby to podwójne pomniejszenie podstawy opodatkowania. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej liczyć spokojnie narastająco, bo wtedy mniej kusi, żeby brać sam przyrost dochodu z marca i zgubić sens zaliczek miesięcznych.
Kwota 15 200,00 zł oznaczałaby najpewniej proste 19% od 80 000,00 zł. Takie podejście ignoruje odliczenie zapłaconych składek zdrowotnych od dochodu, mimo że w treści wyraźnie podano, że przedsiębiorca korzysta z tego odliczenia i nie przekracza limitu rocznego. Przy podatku liniowym składka zdrowotna nie zmniejsza podatku wprost, tylko może obniżać dochód, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. To drobna różnica techniczna, ale w księgowości bardzo istotna.
Zawyżona kwota typu 6 165,00 zł zwykle wynika z mieszania danych miesięcznych i narastających albo z błędnego odejmowania wcześniejszych wpłat. W dobrych praktykach księgowych zawsze warto rozpisać sobie trzy etapy: dochód narastająco minus dopuszczalne odliczenia, potem 19% podatku liniowego, a na końcu minus zaliczki zapłacone wcześniej. Trzeba też pamiętać, że składki społeczne ujęte już w kosztach KPiR nie mogą być ponownie odliczone od dochodu, bo byłoby to podwójne pomniejszenie podstawy opodatkowania. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej liczyć spokojnie narastająco, bo wtedy mniej kusi, żeby brać sam przyrost dochodu z marca i zgubić sens zaliczek miesięcznych.