Do podatków konsumpcyjnych zalicza się podatek
A. rolny.
B. od nieruchomości.
C. dochodowy od osób fizycznych.
D. akcyzowy.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01).
Podatek akcyzowy jest podatkiem konsumpcyjnym, bo jego ekonomiczny ciężar ponosi ostateczny nabywca towaru, czyli konsument. W praktyce akcyza jest doliczana do ceny wybranych wyrobów, na przykład paliw, alkoholu, wyrobów tytoniowych, energii elektrycznej czy niektórych samochodów osobowych. Formalnie rozlicza ją zwykle producent, importer albo podmiot dokonujący określonych czynności akcyzowych, ale koszt podatku jest przerzucany w cenie sprzedaży. I to jest sedno podatków konsumpcyjnych: płaci się je przy nabywaniu lub zużywaniu dóbr, a nie bezpośrednio od osiągniętego dochodu czy posiadanego majątku. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych rozróżnień w podatkach, bo pomaga szybko odróżnić podatki pośrednie od bezpośrednich. Dobra praktyka w księgowości i rozliczeniach podatkowych polega na sprawdzaniu, kto jest podatnikiem formalnym, a kto faktycznie ponosi ciężar podatku. Przy akcyzie te dwie osoby często nie są takie same, co w gospodarce zdarza się bardzo często.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne grupy podatków, bo wszystkie wymienione daniny są podatkami publicznymi, ale mają zupełnie inny charakter ekonomiczny. Podatek dochodowy od osób fizycznych nie jest podatkiem konsumpcyjnym, ponieważ dotyczy dochodu uzyskanego przez podatnika, na przykład z pracy, działalności gospodarczej, umowy zlecenia czy najmu. Jego podstawą jest przychód pomniejszony o odpowiednie koszty i odliczenia, a nie sam fakt kupowania towarów lub korzystania z usług. To typowy podatek bezpośredni, bo jest nakładany bezpośrednio na osobę osiągającą dochód. Podatek rolny też nie pasuje do tej kategorii. Jest związany z posiadaniem albo użytkowaniem gruntów rolnych, a jego konstrukcja opiera się między innymi na powierzchni i rodzaju gruntów. Nie zależy od tego, czy ktoś kupuje produkty konsumpcyjne, paliwo albo alkohol. Podatek od nieruchomości również ma charakter majątkowy, bo wiąże się z posiadaniem gruntów, budynków lub budowli. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi słowo podatek i traktuje wszystkie daniny jako jedną grupę. W podatkach trzeba jednak patrzeć na przedmiot opodatkowania: dochód, majątek, czynność prawna albo konsumpcja. Akcyza jest tu właściwa, bo jest doliczana do ceny określonych towarów i faktycznie obciąża konsumenta. Z mojego doświadczenia najprościej zapamiętać: PIT dotyczy zarobku, podatek od nieruchomości majątku, rolny gruntów, a akcyza zużycia konkretnych wyrobów.