Grupę podatków pośrednich tworzą
A. podatek od towarów i usług oraz podatek od nieruchomości.
B. podatek akcyzowy i podatek dochodowy od osób fizycznych.
C. podatek akcyzowy i podatek od towarów i usług.
D. podatek od towarów i usług oraz podatek od czynności cywilnoprawnych.
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10).
Podatki pośrednie to takie daniny, których ciężar ekonomiczny jest zwykle przerzucany na konsumenta w cenie towaru albo usługi. Dlatego do tej grupy zalicza się przede wszystkim podatek od towarów i usług, czyli VAT, oraz podatek akcyzowy. VAT pojawia się praktycznie na każdym etapie obrotu gospodarczego: przy sprzedaży towarów, świadczeniu usług, imporcie czy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów. Akcyza natomiast dotyczy wybranych wyrobów, np. paliw, alkoholu, wyrobów tytoniowych czy energii elektrycznej. Moim zdaniem to jedna z najważniejszych klasyfikacji podatków, bo bardzo pomaga w praktyce księgowej i przy analizie ceny sprzedaży. Firma rozlicza VAT w deklaracjach i ewidencjach, ale ostatecznie najczęściej płaci go nabywca w cenie brutto. Podobnie akcyza jest wkalkulowana w cenę produktu. Dobra praktyka branżowa polega na odróżnianiu podatków pośrednich od bezpośrednich, bo inne są zasady rozliczania, dokumentowania i kontroli. W rachunkowości oraz rozliczeniach podatkowych ma to spore znaczenie, szczególnie przy fakturach, rejestrach VAT i kalkulacji cen.
W tym pytaniu łatwo pomylić podatki pośrednie z innymi rodzajami podatków, bo wszystkie są obowiązkowymi daninami publicznymi i w praktyce firma może mieć z nimi kontakt. Kluczowe jest jednak to, kto formalnie rozlicza podatek, a kto faktycznie ponosi jego ciężar ekonomiczny. Podatki pośrednie są doliczane do ceny towaru lub usługi, więc w typowej sytuacji odczuwa je konsument. Do tej grupy należą VAT i akcyza. Podatek dochodowy od osób fizycznych nie pasuje do tej grupy, bo jest podatkiem bezpośrednim. Obciąża dochód konkretnej osoby, np. pracownika, przedsiębiorcy albo zleceniobiorcy, i nie jest standardowo przerzucany w cenie konkretnego produktu tak jak VAT. Podatek od czynności cywilnoprawnych też bywa mylący, bo pojawia się przy transakcjach, np. umowie sprzedaży rzeczy czy pożyczce, ale nie jest klasycznym podatkiem pośrednim w takim ujęciu jak VAT i akcyza. Ma własne zasady, deklaracje i moment powstania obowiązku podatkowego. Podatek od nieruchomości również nie jest podatkiem pośrednim, tylko majątkowym, związanym z posiadaniem gruntu, budynku albo budowli. Typowy błąd polega na tym, że ktoś patrzy tylko na fakt, że podatek występuje przy działalności gospodarczej, a nie na jego konstrukcję prawną i ekonomiczną. W dobrej praktyce księgowej warto zapamiętać prostą zasadę: VAT i akcyza są sztandarowymi przykładami podatków pośrednich, a PIT, podatki majątkowe i PCC klasyfikuje się inaczej.