Podmiotem podatku akcyzowego jest
A. importer samochodów osobowych.
B. importer artykułów chemii gospodarczej.
C. producent artykułów dla dzieci.
D. producent leków.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz A.65-X-15.05).
Importer samochodów osobowych jest podmiotem podatku akcyzowego, ponieważ akcyza w Polsce obejmuje nie tylko typowe wyroby akcyzowe, takie jak alkohol, wyroby tytoniowe czy energia, ale także samochody osobowe przed ich pierwszą rejestracją w kraju. W praktyce oznacza to, że jeżeli firma sprowadza samochód osobowy z państwa trzeciego albo dokonuje nabycia wewnątrzwspólnotowego, musi sprawdzić obowiązek akcyzowy, ustalić podstawę opodatkowania, zastosować właściwą stawkę i złożyć odpowiednią deklarację. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie łatwo pomylić akcyzę z VAT, a to są dwa różne podatki. Dobra praktyka księgowa polega na tym, żeby już przy imporcie auta zebrać dokumenty zakupu, potwierdzenia odprawy lub nabycia oraz dane techniczne pojazdu, bo od nich zależy prawidłowe rozliczenie. Akcyza ma charakter selektywny, czyli nie dotyczy każdego towaru, tylko określonych kategorii wskazanych w przepisach.
W tym pytaniu łatwo pójść złym tropem i uznać, że skoro ktoś produkuje albo importuje jakieś towary, to automatycznie staje się podatnikiem akcyzy. Tak to jednak nie działa. Akcyza jest podatkiem szczególnym, nakładanym tylko na określone towary i czynności wymienione w przepisach, a nie na każdą działalność produkcyjną czy handlową. Artykuły chemii gospodarczej, artykuły dla dzieci i leki mogą oczywiście podlegać innym daninom, na przykład VAT, podatkowi dochodowemu albo obowiązkom ewidencyjnym, ale co do zasady sama ich produkcja lub import nie tworzy obowiązku zapłaty akcyzy. Trzeba odróżnić podmiot gospodarczy od podmiotu podatku akcyzowego. Podmiotem akcyzy jest ten, kto wykonuje czynność opodatkowaną akcyzą, na przykład importuje samochód osobowy przed pierwszą rejestracją, produkuje wyroby akcyzowe albo dokonuje określonego obrotu alkoholem, paliwami czy wyrobami tytoniowymi. Typowy błąd myślowy polega na wrzucaniu wszystkich podatków do jednego worka. Z mojego doświadczenia najprościej zapamiętać, że akcyza nie pyta tylko kto sprzedaje, ale przede wszystkim co jest przedmiotem obrotu i czy ustawa wprost obejmuje ten towar opodatkowaniem.