Na podstawie przedstawionych w tabeli danych z listy płac ustal podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
| Wybrane dane z listy płac | |
| Wynagrodzenie brutto za czas przepracowany | 5 200,00 zł |
| Zasiłek chorobowy | 315,29 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 712,92 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 300,00 zł |
| Potrącenie alimentacyjne | 200,00 zł |
A. 4 802,00 zł
B. 4 502,00 zł
C. 4 187,00 zł
D. 4 302,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2020 (arkusz A.65-SG-20.06): Lista płac przeliczona na 2026 r. (wynagrodzenie 5 200 zł); usunięta składka zdrowotna 7,75%, której od 2022 r. się nie odlicza.
W tym zadaniu podstawę opodatkowania PIT ustala się od przychodu pracownika wykazanego na liście płac, pomniejszonego o składki społeczne finansowane przez pracownika oraz koszty uzyskania przychodu. Do przychodu trzeba wziąć zarówno wynagrodzenie brutto za czas przepracowany 5 200,00 zł, jak i zasiłek chorobowy 315,29 zł, bo zasiłek też jest opodatkowany podatkiem dochodowym. Następnie odejmuje się składki społeczne potrącone pracownikowi: 712,92 zł oraz koszty uzyskania przychodu: 300,00 zł. Rachunek wygląda tak: 5 200,00 + 315,29 - 712,92 - 300,00 = 4 502,37 zł. Podstawę opodatkowania zaokrągla się do pełnych złotych, więc wychodzi 4 502,00 zł. Ważne: potrącenie alimentacyjne 200,00 zł nie zmniejsza podstawy opodatkowania. To jest potrącenie z wynagrodzenia netto albo z kwoty do wypłaty, a nie koszt podatkowy. Moim zdaniem to jeden z częstszych haczyków na listach płac, bo kwota alimentów jest widoczna obok składek i kosztów, ale podatkowo działa zupełnie inaczej. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba pilnować kolejności: przychód, składki ZUS pracownika, koszty uzyskania, zaokrąglenie podstawy PIT, a dopiero później zaliczka podatkowa i potrącenia z wypłaty.
Niepoprawne wyniki najczęściej biorą się z pomylenia podstawy opodatkowania z kwotą do wypłaty albo z nieuwzględnienia wszystkich składników przychodu. Jeżeli ktoś otrzymał 4 187,00 zł, to najpewniej pominął zasiłek chorobowy i policzył tylko wynagrodzenie za pracę: 5 200,00 - 712,92 - 300,00. To jest błąd, bo zasiłek chorobowy również stanowi przychód opodatkowany PIT, choć nie nalicza się od niego standardowych składek społecznych tak jak od wynagrodzenia za pracę. Wynik 4 302,00 zł wskazuje zwykle na odjęcie potrącenia alimentacyjnego od podstawy podatku. A alimenty nie są kosztem uzyskania przychodu ani składką ZUS. One zmniejszają kwotę przekazywaną pracownikowi, czyli wpływają na rozliczenie wypłaty, ale nie na podstawę opodatkowania. Z kolei kwota 4 802,00 zł powstaje wtedy, gdy ktoś zapomni odjąć koszty uzyskania przychodu. To też istotny błąd, bo koszty pracownicze, tutaj 300,00 zł, standardowo obniżają dochód do opodatkowania, o ile pracownik ma przychód ze stosunku pracy. Prawidłowe podejście w płacach jest dość schematyczne: najpierw sumuje się przychody opodatkowane, potem odejmuje składki społeczne finansowane przez pracownika i koszty uzyskania przychodu, a na końcu zaokrągla podstawę do pełnych złotych. Z mojego doświadczenia warto oddzielać sobie w głowie trzy grupy kwot: podatkowe, składkowe i potrąceniowe. Wtedy takie zadania robią się dużo spokojniejsze i mniej podatne na drobne, ale kosztowne pomyłki.