Pan Arkadiusz za 2025 r. uzyskał dochód (przychód po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów i składek na ubezpieczenia społeczne) w kwocie 30 001,80 zł. Składki na ubezpieczenie zdrowotne pobrane przez płatnika wyniosły 3 500,00 zł. Pan Arkadiusz powinien wykazać w formularzu PIT-37 za rok 2025 podstawę obliczenia podatku w wysokości
A. 30 002,00 zł
B. 26 502,00 zł
C. 30 001,80 zł
D. 26 501,80 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, wrzesień 2014 (arkusz A.65-X-14.08): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie dochodu, składek społecznych, składki zdrowotnej oraz zaokrąglenia podstawy opodatkowania. Podany dochód 30 001,80 zł jest już kwotą po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów i składek na ubezpieczenia społeczne, więc nie odejmujemy ich drugi raz. Składki na ubezpieczenie zdrowotne pobrane przez płatnika, czyli 3 500,00 zł, nie obniżają podstawy obliczenia podatku w PIT-37 za 2025 r. To jest częsty haczyk, bo dawniej część składki zdrowotnej kojarzyła się z odliczeniem od podatku, ale obecnie przy takim rozliczeniu pracownika nie pomniejsza ona podstawy podatku. Zostaje więc dochód 30 001,80 zł. Następnie stosuje się zasadę zaokrąglania podstawy obliczenia podatku do pełnych złotych: końcówki poniżej 50 gr pomija się, a 50 gr i więcej podwyższa się do pełnego złotego. Tutaj mamy 80 gr, więc 30 001,80 zł zaokrągla się do 30 002,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w kadrach i księgowości łatwo mechanicznie odjąć składkę zdrowotną, a formularz PIT wymaga jednak trzymania się dokładnej kolejności: najpierw ustalenie dochodu, potem ewentualne ustawowe odliczenia od dochodu, a dopiero na końcu zaokrąglenie podstawy opodatkowania.
Błąd w tym zadaniu zwykle wynika z pomieszania dwóch różnych pojęć: składek na ubezpieczenia społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Składki społeczne, takie jak emerytalna, rentowa czy chorobowa finansowane przez podatnika, mogą pomniejszać dochód, ale w treści pytania wyraźnie podano, że dochód 30 001,80 zł jest już po ich odliczeniu. Nie ma więc potrzeby niczego dodatkowo odejmować z tego tytułu. Składka zdrowotna w kwocie 3 500,00 zł nie jest natomiast odliczana od podstawy obliczenia podatku w takim rozliczeniu PIT-37. Jeżeli ktoś odejmuje 3 500,00 zł od dochodu, otrzymuje 26 501,80 zł, ale to jest właśnie typowy błąd: potraktowanie składki zdrowotnej tak, jakby była kosztem albo odliczeniem od dochodu. Zaokrąglenie tej błędnie obniżonej kwoty do 26 502,00 zł nadal nie naprawia rachunku, bo zaokrągla się już niewłaściwą podstawę. Z drugiej strony pozostawienie kwoty 30 001,80 zł bez zaokrąglenia też nie jest zgodne z zasadami podatkowymi. Podstawę obliczenia podatku w zeznaniu rocznym wykazuje się w pełnych złotych. Końcówki wynoszące 50 gr i więcej zaokrągla się w górę, więc 30 001,80 zł trzeba wykazać jako 30 002,00 zł. W praktyce dobra procedura jest taka: sprawdzić, czy dochód jest już po kosztach i składkach społecznych, nie odejmować składki zdrowotnej od podstawy, a na końcu zastosować zaokrąglenie. Proste, ale jak się człowiek spieszy przy PIT-ach, to ten detal potrafi zrobić różnicę.