Osoba fizyczna w marcu 2026 r. osiągnęła przychody w wysokości 4 037,46 zł, objęte 3% stawką ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W marcu 2026 r. zapłaciła składki na:
- ubezpieczenia społeczne - 1 788,29 zł,
- Fundusz Pracy - 138,47 zł,
- ubezpieczenie zdrowotne - 498,35 zł.
Ile wyniesie podstawa opodatkowania za marzec 2026 r.?
A. 2 000,00 zł
B. 1 751,00 zł
C. 4 037,46 zł
D. 2 249,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Podstawa opodatkowania wynosi 2 000,00 zł, bo przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych nie odejmuje się klasycznych kosztów uzyskania przychodu, ale można pomniejszyć przychód o wybrane składki zapłacone w danym okresie. W tym zadaniu od przychodu 4 037,46 zł odejmujemy zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne, czyli 1 788,29 zł, oraz 50% zapłaconej składki zdrowotnej. Połowa składki zdrowotnej to 498,35 zł × 50% = 249,175 zł, praktycznie 249,18 zł przy zaokrągleniu roboczym. Fundusz Pracy nie obniża podstawy przy ryczałcie w taki sposób, bo nie jest składką na ubezpieczenia społeczne ani odliczaną częścią składki zdrowotnej. Rachunek wygląda więc tak: 4 037,46 zł - 1 788,29 zł - 249,18 zł = około 1 999,99 zł. Podstawę opodatkowania zaokrągla się do pełnych złotych, dlatego wychodzi 2 000,00 zł. Moim zdaniem to dobry przykład, bo pokazuje typową pułapkę: przy ryczałcie patrzymy na przychód, ale nie oznacza to, że zawsze opodatkowujemy całą kwotę z faktur czy sprzedaży.
W tym zadaniu łatwo pomylić zasady ryczałtu z zasadami stosowanymi przy podatku liniowym albo skali podatkowej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych co do zasady liczy się od przychodu, ale przepisy pozwalają na pewne odliczenia, szczególnie zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne oraz część składki zdrowotnej. Dlatego kwota 4 037,46 zł nie może być końcową podstawą opodatkowania, bo ignoruje odliczenia, które podatnik faktycznie zapłacił w marcu. Z drugiej strony nie można też odjąć wszystkiego, co zostało zapłacone do ZUS. Składka na Fundusz Pracy często występuje razem ze składkami przedsiębiorcy, ale dla ryczałtowca nie jest ona odliczana od przychodu jako składka społeczna. To jest taki typowy błąd z praktyki: ktoś widzi jeden przelew do ZUS albo zestaw składek i wrzuca całość do pomniejszenia podstawy. Tak nie robimy. Nieprawidłowe będzie również pomniejszenie przychodu tylko o składki społeczne bez uwzględnienia 50% składki zdrowotnej, bo przy ryczałcie taka część zdrowotnego może obniżyć przychód. Poprawny mechanizm jest więc dość konkretny: przychód 4 037,46 zł minus składki społeczne 1 788,29 zł minus połowa zdrowotnej, czyli około 249,18 zł. Po takim obliczeniu dostajemy kwotę bliską 2 000 zł, a podstawa opodatkowania jest zaokrąglana do pełnych złotych. Dobra praktyka w księgowości jest taka, żeby rozdzielać składki według ich charakteru, a nie traktować całej płatności ZUS jako jednej pozycji podatkowej.