Pracownik zatrudniony na umowę o pracę w przedsiębiorstwie AB otrzymał w miesiącu następujące składniki wynagrodzenia umieszczone w liście płac: - wynagrodzenie za przepracowany czas w miesiącu 2 000,00 zł, - wynagrodzenie chorobowe 400,00 zł, - dodatek za pracę w nocy 100,00 zł, - ekwiwalent za pranie odzieży roboczej 20,00 zł. Ustal podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za miesiąc.
A. 2 100,00 zł
B. 2 500,00 zł
C. 2 120,00 zł
D. 2 520,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01).
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 2 100,00 zł, bo do oskładkowania bierzemy tylko te składniki, które stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy i nie są wyłączone z podstawy składek na podstawie przepisów ZUS. W tym przypadku wchodzą: wynagrodzenie za przepracowany czas 2 000,00 zł oraz dodatek za pracę w nocy 100,00 zł. Razem: 2 000,00 zł + 100,00 zł = 2 100,00 zł. Wynagrodzenie chorobowe 400,00 zł, czyli wynagrodzenie za czas choroby wypłacane na podstawie Kodeksu pracy, nie stanowi podstawy składek społecznych. Trzeba jednak pamiętać, że inaczej wygląda rozliczenie składki zdrowotnej, bo tam wynagrodzenie chorobowe co do zasady jest uwzględniane. Ekwiwalent za pranie odzieży roboczej 20,00 zł też nie zwiększa podstawy składek społecznych, jeżeli jest wypłacany zgodnie z przepisami BHP i odpowiada faktycznemu kosztowi ponoszonemu przez pracownika. Moim zdaniem to jest klasyczny przykład z listy płac, gdzie najważniejsze jest nie sumowanie wszystkiego mechanicznie, tylko rozpoznanie charakteru każdego składnika. W praktyce kadrowo-płacowej taka analiza jest bardzo ważna, bo błędne doliczenie świadczenia zwolnionego ze składek zawyżyłoby potrącenia z pensji pracownika i zobowiązania pracodawcy wobec ZUS.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę prostego dodawania wszystkich pozycji z listy płac, ale przy ustalaniu podstawy wymiaru składek społecznych nie działa zasada, że każda kwota brutto automatycznie podlega oskładkowaniu. Podstawę tworzą przede wszystkim przychody ze stosunku pracy, ale z uwzględnieniem wyłączeń określonych w przepisach składkowych. Dlatego kwota 2 520,00 zł byłaby wynikiem dodania wszystkich składników: wynagrodzenia zasadniczego, wynagrodzenia chorobowego, dodatku nocnego i ekwiwalentu za pranie. To podejście jest nieprawidłowe, bo ignoruje zwolnienia z oskładkowania. Również kwota 2 500,00 zł nie jest dobra, bo zakłada włączenie wynagrodzenia chorobowego do podstawy składek społecznych. Wynagrodzenie chorobowe jest specyficznym świadczeniem wypłacanym za okres niezdolności do pracy i nie nalicza się od niego składek emerytalnych, rentowych, chorobowych ani wypadkowych. Tu często miesza się zasady składek społecznych ze składką zdrowotną, a to są dwa różne rozliczenia. Z kolei wynik 2 120,00 zł oznaczałby doliczenie ekwiwalentu za pranie odzieży roboczej. Taki ekwiwalent, jeśli wynika z obowiązków BHP pracodawcy i odpowiada rzeczywistym kosztom, jest wyłączony z podstawy składek. Do podstawy należy więc przyjąć wynagrodzenie za pracę 2 000,00 zł oraz dodatek za pracę w nocy 100,00 zł, bo dodatek nocny jest normalnym składnikiem wynagrodzenia za pracę. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej jest przy każdym elemencie listy płac zadać sobie pytanie: czy to jest przychód pracowniczy i czy przepisy nie wyłączają go z ZUS. Dopiero potem można liczyć sumę.