Na podstawie przedstawionych w tabeli pozycji z listy płac ustal podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
| Wybrane pozycje z listy płac | |
| Wynagrodzenie zasadnicze | 4 800,00 zł |
| Premia regulaminowa | 400,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 712,92 zł |
| Koszty uzyskania przychodów | 250,00 zł |
A. 4 087,08 zł
B. 4 487,08 zł
C. 5 200,00 zł
D. 4 237,08 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2022 (arkusz A.65-SG-22.01): Wynagrodzenie podniesione powyżej obecnej płacy minimalnej (4 800 zł i premia 400 zł).
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne została ustalona poprawnie jako 4 487,08 zł. W przypadku pracownika najpierw bierzemy przychód brutto ze stosunku pracy, który podlega oskładkowaniu, czyli tutaj wynagrodzenie zasadnicze 4 800,00 zł oraz premię regulaminową 400,00 zł. Razem daje to 5 200,00 zł. Następnie od tej kwoty odejmujemy składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli emerytalną, rentową i chorobową potrącone z jego wynagrodzenia. Rachunek wygląda tak: 5 200,00 zł - 712,92 zł = 4 487,08 zł. Kosztów uzyskania przychodów nie odejmuje się przy ustalaniu podstawy zdrowotnej, bo one służą do obliczania podstawy opodatkowania PIT, a nie składki zdrowotnej. Moim zdaniem to jest jedno z ważniejszych rozróżnień na liście płac: składki ZUS i zaliczka podatkowa mają podobne dane wejściowe, ale nie liczy się ich tak samo. W praktyce kadrowo-płacowej dobrze jest zawsze sprawdzić, czy dany składnik, np. premia regulaminowa, wchodzi do podstawy składek społecznych. Jeśli tak, to co do zasady wpływa też na podstawę zdrowotną po pomniejszeniu o składki społeczne pracownika. Takie podejście jest zgodne ze standardową praktyką rozliczeń płacowych i ułatwia kontrolę listy płac oraz deklaracji rozliczeniowych ZUS.
Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej najczęstszy błąd polega na pomieszaniu zasad dotyczących ZUS z zasadami dotyczącymi podatku dochodowego. Kwota 5 200,00 zł jest tylko przychodem brutto z listy płac, czyli sumą wynagrodzenia zasadniczego i premii regulaminowej. Nie jest jeszcze podstawą zdrowotną, bo trzeba ją pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Składka zdrowotna nie jest liczona bezpośrednio od pełnego brutto, tylko od kwoty po potrąceniu składek społecznych pracownika. Z kolei 4 087,08 zł pojawia się wtedy, gdy ktoś bierze samo wynagrodzenie zasadnicze i pomija premię regulaminową. To podejście jest nieprawidłowe, ponieważ premia regulaminowa co do zasady stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega oskładkowaniu, więc powinna wejść do podstawy przed odjęciem składek społecznych. Kwota 4 237,08 zł pokazuje inny klasyczny problem: od właściwej podstawy zdrowotnej odjęto koszty uzyskania przychodów 250,00 zł. Tego nie robimy przy składce zdrowotnej. Koszty uzyskania przychodów mają znaczenie przy zaliczce na podatek dochodowy, czyli przy PIT, a nie przy podstawie składki zdrowotnej. Z mojego doświadczenia wynika, że warto na liście płac oddzielać trzy etapy: ustalenie brutto oskładkowanego, potrącenie składek społecznych pracownika oraz dopiero potem ustalenie podstawy zdrowotnej. Dopiero osobno liczy się elementy podatkowe, takie jak koszty uzyskania przychodów czy kwota zmniejszająca podatek, jeżeli ma zastosowanie. Taki porządek ogranicza pomyłki, zwłaszcza w testach i w realnym naliczaniu wynagrodzeń.