Tabela przedstawia wybrane informacje z listy płac. Oblicz podstawę wymiaru składki zdrowotnej.
| Lista płac (fragment) | |
| Płaca zasadnicza | 4 900,00 zł |
| Dodatek funkcyjny | 400,00 zł |
| Przychód ogółem | 5 300,00 zł |
| Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne | 5 300,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne | 726,63 zł |
| Podstawa wymiaru składki zdrowotnej | ? |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne pobrana | 411,60 zł |
A. 5 300,00 zł
B. 4 900,00 zł
C. 4 573,00 zł
D. 4 573,37 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2015 (arkusz A.65-X-15.05): Kwoty przeliczone na 2026 r. (płaca zasadnicza 4 900 zł, dodatek funkcyjny 400 zł); sposób liczenia bez zmian.
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie przychodu brutto od podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Przychód ogółem wynosi 5 300,00 zł, bo składa się z płacy zasadniczej 4 900,00 zł oraz dodatku funkcyjnego 400,00 zł. Od tej kwoty naliczono składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli emerytalną, rentową i chorobową. W tabeli podano je już łącznie: 726,63 zł. Podstawę składki zdrowotnej ustala się więc tak: 5 300,00 zł - 726,63 zł = 4 573,37 zł. To właśnie ta wartość jest podstawą do naliczenia składki zdrowotnej. Można to dodatkowo sprawdzić: 4 573,37 zł × 9% = 411,6033 zł, po zaokrągleniu 411,60 zł, czyli dokładnie tyle, ile widnieje w tabeli jako składka zdrowotna pobrana. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo na liście płac często najpierw odejmuje się składki społeczne pracownika, a dopiero potem liczy zdrowotną. Dobra praktyka kadrowo-płacowa jest taka, żeby nie mieszać tej podstawy z podstawą podatku, bo tam zasady zaokrągleń i potrąceń są inne.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na tym, że traktuje się podstawę składki zdrowotnej tak samo jak przychód brutto albo jak inną podstawę rozliczeniową z listy płac. Kwota 5 300,00 zł jest przychodem ogółem i jednocześnie podstawą wymiaru składek społecznych, ale nie jest jeszcze podstawą zdrowotną. Przy pracowniku zatrudnionym na umowę o pracę najpierw od przychodu odlicza się składki społeczne finansowane przez pracownika. Dopiero wynik po tym odliczeniu staje się podstawą do obliczenia składki zdrowotnej. Dlatego pozostawienie kwoty 5 300,00 zł oznacza pominięcie bardzo ważnego etapu naliczania płac. Kwota 4 900,00 zł też nie pasuje, bo jest tylko płacą zasadniczą. Dodatek funkcyjny stanowi element wynagrodzenia i zwiększa przychód pracownika, więc nie wolno go ignorować, o ile podlega oskładkowaniu, a tutaj tabela jasno pokazuje przychód ogółem 5 300,00 zł. Z kolei 4 573,00 zł wygląda jak wynik zaokrąglenia podstawy do pełnych złotych, co bywa mylone z zasadami stosowanymi przy podatku dochodowym. Przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej w liście płac pracujemy na groszach, a nie obcinamy sobie końcówki, bo potem składka 9% musi wyjść zgodnie z dokumentacją płacową. Poprawne działanie to 5 300,00 zł - 726,63 zł = 4 573,37 zł. Z mojego doświadczenia, jeśli ktoś robi takie zadanie w pośpiechu, to właśnie miesza trzy pojęcia: brutto, podstawę społeczną i podstawę zdrowotną. W praktyce kadrowej takie pomyłki skutkują błędnym naliczeniem składki ZUS i rozjazdem na liście płac, więc warto pilnować kolejności obliczeń.