Pracownicy hurtowni są wynagradzani w systemie czasowo-prowizyjnym. Prowizja jest dzielona między pracowników proporcjonalnie do ich wynagrodzenia zasadniczego. Miesięczna płaca zasadnicza pracownika A wynosi 5 400,00 zł, a pracownika B 6 600,00 zł. Ile wyniesie wynagrodzenie brutto każdego z pracowników, jeżeli w bieżącym miesiącu utarg hurtowni wyniósł 80 000,00 zł, a stawka prowizyjna wynosi 1,5%?
| Wynagrodzenie brutto pracownika A | Wynagrodzenie brutto pracownika B | |
| A | 5 400,00 zł | 6 600,00 zł |
| B | 5 940,00 zł | 7 260,00 zł |
| C | 6 060,00 zł | 7 140,00 zł |
| D | 6 000,00 zł | 7 200,00 zł |
C.
B.
A.
D.
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie dwóch składników wynagrodzenia brutto: płacy zasadniczej oraz prowizji. Pracownik A ma podstawę 5 400,00 zł, a pracownik B 6 600,00 zł. Utarg hurtowni wyniósł 80 000,00 zł, a stawka prowizyjna to 1,5%, więc łączna prowizja do podziału wynosi 80 000,00 × 1,5% = 1 200,00 zł. Ta kwota nie jest dzielona po równo, tylko proporcjonalnie do wynagrodzenia zasadniczego. Suma płac zasadniczych to 5 400,00 + 6 600,00 = 12 000,00 zł. Udział pracownika A wynosi 5 400 / 12 000 = 45%, a pracownika B 6 600 / 12 000 = 55%. Dlatego prowizja A to 1 200,00 × 45% = 540,00 zł, a prowizja B to 1 200,00 × 55% = 660,00 zł. Wynagrodzenie brutto A: 5 400,00 + 540,00 = 5 940,00 zł. Wynagrodzenie brutto B: 6 600,00 + 660,00 = 7 260,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w kadrach i płacach często trzeba sprawdzić nie tylko sam procent prowizji, ale też zasadę jej podziału. Dobra praktyka jest taka, żeby najpierw ustalić pulę prowizji, potem proporcję udziału, a dopiero na końcu doliczać prowizję do płacy zasadniczej.
Jeżeli wyszła inna odpowiedź niż 5 940,00 zł dla pracownika A i 7 260,00 zł dla pracownika B, to najpewniej został pominięty któryś etap obliczeń albo źle zinterpretowano sposób podziału prowizji. W systemie czasowo-prowizyjnym wynagrodzenie brutto składa się z części stałej, czyli wynagrodzenia zasadniczego, oraz części zmiennej, czyli prowizji. Sama płaca zasadnicza 5 400,00 zł i 6 600,00 zł nie może być odpowiedzią końcową, bo zadanie wyraźnie podaje utarg i stawkę prowizyjną. To oznacza, że prowizję trzeba naliczyć i doliczyć do wynagrodzenia brutto. Częsty błąd polega też na podziale prowizji po równo, czyli po 600,00 zł dla każdego. Takie podejście byłoby prawidłowe tylko wtedy, gdyby w treści było napisane, że prowizja jest dzielona równo między pracowników. Tutaj jest inaczej: prowizję dzieli się proporcjonalnie do wynagrodzenia zasadniczego. Skoro pracownik B ma wyższą podstawę, to otrzymuje większą część prowizji. Niepoprawne jest także odwrócenie proporcji, czyli przyznanie większej prowizji pracownikowi z niższą płacą zasadniczą. W praktyce płacowej trzeba bardzo pilnować podstawy naliczenia i zasad podziału składników zmiennych, bo ma to wpływ na listę płac, koszty pracodawcy i późniejsze rozliczenia. Z mojego doświadczenia najlepiej zaczynać od wyliczenia całej puli prowizji: 80 000,00 × 1,5% = 1 200,00 zł. Dopiero potem ustala się udziały: A ma 45%, B ma 55%. Wtedy wynik robi się logiczny i spójny z zasadami wynagradzania.