Za którego pracownika przedsiębiorca jako płatnik składek ma obowiązek naliczyć za bieżący miesiąc i odprowadzić do ZUS składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych?
A. Jacek Czajka, 29 lat, zatrudniony na podstawie umowy o pracę od 5 lat.
B. Alicja Piękna, 32 lata, zatrudniona na podstawie umowy o pracę, dwa miesiące temu wróciła do pracy po urlopie macierzyńskim.
C. Aleksandra Sztuka, 56 lat, zatrudniona na podstawie umowy o pracę od 10 lat.
D. Adrian Lis, 62 lata, zatrudniony na podstawie umowy o pracę.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz A.65-SG-20.01).
W tej sytuacji składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należy naliczyć za Jacka Czajkę, bo jest pracownikiem zatrudnionym na umowę o pracę i nie obejmuje go żadne z typowych zwolnień z opłacania tej składki. Ma 29 lat, więc nie działa tu zwolnienie wiekowe, które dotyczy kobiet po ukończeniu 55 lat oraz mężczyzn po ukończeniu 60 lat. Nie ma też informacji, aby wrócił z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego albo wychowawczego, co mogłoby dawać pracodawcy czasowe zwolnienie z opłacania składek na FGŚP. W praktyce kadrowo-płacowej składka na FGŚP jest finansowana przez pracodawcę, czyli nie pomniejsza wynagrodzenia netto pracownika. Naliczana jest w dokumentach rozliczeniowych ZUS razem z innymi składkami pracodawcy. Moim zdaniem to jest taki typowy przykład, gdzie trzeba nie tylko zobaczyć, że ktoś jest pracownikiem, ale też sprawdzić wiek i ewentualne okresy szczególnej ochrony. Dobra praktyka w dziale płac to kontrolowanie takich zwolnień co miesiąc, szczególnie przy pracownikach zbliżających się do granicy 55 lub 60 lat oraz osobach wracających po urlopach związanych z rodzicielstwem.
Przy tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę i uznać, że skoro każda osoba jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, to za każdą trzeba naliczyć składkę na FGŚP. W kadrach tak to jednak nie działa, bo sama umowa o pracę to dopiero punkt wyjścia. Trzeba jeszcze sprawdzić zwolnienia ustawowe. Kobieta mająca 56 lat nie powoduje obowiązku opłacania składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ponieważ po ukończeniu 55 lat pracodawca nie nalicza już tej składki za pracownicę. Podobnie mężczyzna w wieku 62 lat mieści się w zwolnieniu wiekowym, bo granica dla mężczyzn wynosi 60 lat. Tu częsty błąd polega na myleniu tych zasad z wiekiem emerytalnym albo z długością zatrudnienia, a to nie jest to samo. Staż pracy, nawet 10 lat, nie decyduje o składce na FGŚP. Osoba, która dwa miesiące temu wróciła z urlopu macierzyńskiego, też nie jest właściwym wyborem, ponieważ po takim powrocie pracodawca korzysta z czasowego zwolnienia z opłacania składek na FP i FGŚP, zasadniczo przez 36 miesięcy od pierwszego miesiąca po powrocie. Z mojego doświadczenia najlepiej przy takich zadaniach zrobić sobie szybki filtr: najpierw wiek, potem powroty z urlopów rodzicielskich, a dopiero potem zwykły obowiązek składkowy. Wtedy zostaje pracownik młody, bez szczególnego zwolnienia, czyli właśnie 29-letni Jacek Czajka.