Korzystając z danych w tabeli, oblicz kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą pracodawca pobierze z wynagrodzenia pracownika (zasady 2026 r.).
| Przychód ogółem | 6 500,00 zł |
| Składka emerytalna | 634,40 zł |
| Składka rentowa | 97,50 zł |
| Składka chorobowa | 159,25 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne razem | 891,15 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa obliczenia podatku | 5 359,00 zł |
A. 482,31 zł
B. 504,80 zł
C. 585,00 zł
D. 434,69 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06): Od 2022 r. składki zdrowotnej nie odlicza się od podatku - pytanie o składkę 9% pobieraną z wynagrodzenia; koszty uzyskania 250 zł.
W tym zadaniu kluczowe jest poprawne ustalenie podstawy składki zdrowotnej pracownika. Przy umowie o pracę składkę na ubezpieczenie zdrowotne liczy się od przychodu pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli emerytalną, rentową i chorobową. Nie odejmuje się tutaj kosztów uzyskania przychodu ani nie korzysta z podstawy opodatkowania. To jest częsty haczyk w listach płac. Obliczenie wygląda tak: 6 500,00 zł - 891,15 zł = 5 608,85 zł. Następnie stosujemy stawkę składki zdrowotnej 9%: 5 608,85 zł × 9% = 504,7965 zł, po zaokrągleniu do groszy 504,80 zł. Moim zdaniem najważniejsze praktycznie jest zapamiętać kolejność: najpierw składki społeczne pracownika, potem zdrowotna, a dopiero osobno podatek. W programach kadrowo-płacowych ta zasada jest automatyczna, ale przy ręcznej kontroli listy płac warto ją umieć odtworzyć, bo łatwo pomylić podstawę zdrowotnej z podstawą PIT.
Przy obliczaniu składki zdrowotnej nie wystarczy wybrać kwoty, która wygląda podobnie do wyniku z listy płac. Trzeba najpierw ustalić właściwą podstawę naliczenia. Dla pracownika podstawą składki zdrowotnej jest przychód brutto pomniejszony o składki społeczne finansowane przez pracownika. W tym przykładzie jest to 6 500,00 zł - 891,15 zł = 5 608,85 zł. Dopiero od tej kwoty liczymy 9%, co daje 504,80 zł po zaokrągleniu do pełnych groszy. Kwota 434,69 zł wynikałaby z zastosowania dawnej stawki 7,75%, kojarzonej historycznie z częścią składki zdrowotnej odliczaną od podatku. Na zasadach 2026 r. nie jest to sposób ustalania kwoty pobieranej z wynagrodzenia pracownika, więc takie podejście jest już mylące. Kwota 482,31 zł pojawia się wtedy, gdy ktoś policzy 9% od podstawy obliczenia podatku, czyli 5 359,00 zł. To typowy błąd, bo podstawa PIT uwzględnia koszty uzyskania przychodu i zaokrąglenia podatkowe, a składka zdrowotna ma własną podstawę. Z kolei 585,00 zł to 9% od pełnego przychodu 6 500,00 zł, bez odjęcia składek społecznych pracownika. Też nie tak, bo składki emerytalna, rentowa i chorobowa obniżają podstawę zdrowotnej. Z mojego doświadczenia najlepiej robić to krokami i nie mieszać podatku ze składkami ZUS, bo na liście płac te elementy są obok siebie, ale rządzą się innymi zasadami.