W maju 2026 r. pracownik otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 5 000,00 zł, premię motywacyjną 400,00 zł oraz zasiłek opiekuńczy 600,00 zł. Ile wyniosą składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika?
A. 740,34 zł
B. 822,60 zł
C. 685,50 zł
D. 767,76 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Wynik 740,34 zł jest prawidłowy, bo składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika liczymy tylko od przychodu stanowiącego podstawę składek ZUS. W tym przykładzie do podstawy wchodzi wynagrodzenie zasadnicze 5 000,00 zł oraz premia motywacyjna 400,00 zł, czyli razem 5 400,00 zł. Zasiłek opiekuńczy 600,00 zł nie zwiększa podstawy składek społecznych, bo jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, a nie normalnym wynagrodzeniem za pracę. Stawki finansowane przez pracownika to: składka emerytalna 9,76%, rentowa 1,50% i chorobowa 2,45%. Razem daje to 13,71%. Obliczenie wygląda tak: 5 400,00 × 13,71% = 740,34 zł. Moim zdaniem to jest jeden z tych przykładów, gdzie najważniejsze nie jest samo mnożenie, tylko poprawne ustalenie podstawy. W praktyce kadrowo-płacowej zawsze trzeba najpierw oddzielić składniki oskładkowane od nieoskładkowanych, a dopiero potem naliczać potrącenia na liście płac. Dobra praktyka jest taka, żeby przy każdym składniku wynagrodzenia wiedzieć, czy wchodzi do podstawy składek społecznych, zdrowotnej i podatku, bo te zasady nie zawsze są identyczne.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić się przy ustalaniu podstawy wymiaru składek, a nie przy samych procentach. Składki społeczne finansowane przez pracownika obejmują składkę emerytalną, rentową i chorobową, czyli łącznie 13,71% podstawy. Nie dolicza się tutaj składki wypadkowej, bo jest ona finansowana przez pracodawcę, ani Funduszu Pracy czy FGŚP, bo to też nie są potrącenia z pensji pracownika. Podstawą nie jest całe 6 000,00 zł otrzymane w maju, ponieważ zasiłek opiekuńczy 600,00 zł nie stanowi podstawy składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to świadczenie z ubezpieczenia społecznego, więc traktuje się je inaczej niż wynagrodzenie zasadnicze czy premię. Jeżeli ktoś uzyskał wynik 822,60 zł, to najpewniej policzył 13,71% od całej kwoty 6 000,00 zł, czyli błędnie oskładkował zasiłek. Wynik 685,50 zł wskazuje zwykle na uwzględnienie tylko wynagrodzenia zasadniczego 5 000,00 zł i pominięcie premii motywacyjnej, a premia co do zasady jest normalnym przychodem ze stosunku pracy i wchodzi do podstawy ZUS. Kwota 767,76 zł może wynikać z przyjęcia podstawy 5 600,00 zł, czyli na przykład doliczenia zasiłku zamiast premii albo innego przestawienia składników. Z mojego doświadczenia takie błędy na listach płac biorą się z mechanicznego sumowania wypłat bez sprawdzenia ich charakteru. Poprawnie trzeba przyjąć 5 000,00 zł + 400,00 zł = 5 400,00 zł, a następnie 5 400,00 × 13,71% = 740,34 zł.