Zleceniobiorca, który nie pozostaje w stosunku pracy ze zleceniodawcą, podpisał umowę zlecenia na kwotę 5 000,00 zł brutto. Podpisana umowa stanowi jedyne źródło zarobkowania i zleceniobiorca nie wniósł o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Naliczone składki na ubezpieczenia społeczne w rachunku do umowy wyniosą
A. 488,00 zł
B. 685,50 zł
C. 600,00 zł
D. 563,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2024 (arkusz A.65-SG-24.06).
W tej sytuacji składki społeczne potrącane z wynagrodzenia zleceniobiorcy wynoszą 563,00 zł. Kluczowe jest to, że umowa zlecenia jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, więc zleceniobiorca obowiązkowo podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu. Nie przystąpił jednak do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, więc składki chorobowej 2,45% nie naliczamy. W rachunku do umowy, po stronie potrącanej z wynagrodzenia zleceniobiorcy, liczymy: składkę emerytalną 9,76% oraz rentową 1,50%. Razem daje to 11,26%. Obliczenie jest proste: 5 000,00 zł × 11,26% = 563,00 zł. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, gdzie najłatwiej pomylić składki finansowane przez zleceniobiorcę ze składkami finansowanymi przez zleceniodawcę. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba zawsze sprawdzić tytuł do ubezpieczeń, czy jest dobrowolne chorobowe oraz kto finansuje daną składkę. Dopiero potem robi się rachunek do umowy i ustala podstawę do zdrowotnej oraz podatku.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na automatycznym doliczeniu składki chorobowej albo na pomieszaniu składek finansowanych przez zleceniobiorcę i zleceniodawcę. Kwota 685,50 zł odpowiada sytuacji, w której do składek emerytalnej i rentowej doliczono by jeszcze składkę chorobową 2,45%. Tak byłoby tylko wtedy, gdyby zleceniobiorca złożył wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W treści wyraźnie jednak podano, że takiego wniosku nie było, więc tej składki nie wolno naliczyć po stronie potrąceń z wynagrodzenia. Kwota 488,00 zł obejmuje wyłącznie składkę emerytalną 9,76%, czyli pomija obowiązkową składkę rentową 1,50%. To zaniża potrącenia społeczne i w praktyce dałoby błędną podstawę do składki zdrowotnej oraz zaliczki na podatek. Kwota 600,00 zł nie wynika ze standardowych stawek ZUS dla takiej umowy, wygląda raczej jak zastosowanie zaokrąglonego, przypadkowego procentu. Przy umowie zleceniu trzeba pamiętać, że jeżeli jest to jedyne źródło zarobkowania, ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe. Chorobowe jest dobrowolne, a składka wypadkowa co do zasady obciąża płatnika, nie jest potrącana z rachunku zleceniobiorcy. Z mojego doświadczenia najlepiej rozpisać stawki obok siebie, bo wtedy od razu widać, że 9,76% + 1,50% = 11,26%, a 5 000,00 zł × 11,26% daje dokładnie 563,00 zł.