W listopadzie 2022 r. pracownik otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 2 800,00 zł, premię motywacyjną 200,00 zł oraz zasiłek opiekuńczy 500,00 zł. Ile wyniosą składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika?
A. 452,43 zł
B. 411,30 zł
C. 479,85 zł
D. 383,88 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2023 (arkusz A.65-SG-23.01).
Kluczowe jest tu ustalenie podstawy wymiaru składek społecznych finansowanych przez pracownika. Do podstawy wchodzą składniki wynagrodzenia ze stosunku pracy, czyli wynagrodzenie zasadnicze 2 800,00 zł oraz premia motywacyjna 200,00 zł. Razem daje to 3 000,00 zł. Zasiłek opiekuńczy 500,00 zł nie jest oskładkowany składkami społecznymi pracownika, bo jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, a nie normalnym przychodem za pracę stanowiącym podstawę tych składek. Stawki finansowane przez pracownika to: emerytalna 9,76%, rentowa 1,50% i chorobowa 2,45%, razem 13,71%. Obliczenie wygląda więc tak: 3 000,00 zł × 13,71% = 411,30 zł. Można też policzyć osobno: emerytalna 292,80 zł, rentowa 45,00 zł, chorobowa 73,50 zł. Suma: 411,30 zł. W praktyce kadrowo-płacowej bardzo ważne jest, żeby na liście płac oddzielać wynagrodzenie za pracę od zasiłków, bo inaczej łatwo zawyżyć składki ZUS. Moim zdaniem to jedno z tych zadań, które dobrze sprawdza, czy ktoś rozumie nie tylko procenty, ale też charakter składnika wypłaty.
W tym zadaniu najczęściej mylą się dwie rzeczy: podstawa wymiaru składek oraz to, które składki są finansowane przez pracownika. Wynagrodzenie zasadnicze i premia motywacyjna są przychodem ze stosunku pracy, więc zasadniczo wchodzą do podstawy składek społecznych. Dlatego nie można liczyć składek tylko od samego wynagrodzenia zasadniczego 2 800,00 zł. Taki sposób daje 383,88 zł, ale pomija premię, a premia motywacyjna przy normalnej wypłacie jest oskładkowana tak samo jak wynagrodzenie zasadnicze. Z drugiej strony nie wolno też automatycznie doliczać zasiłku opiekuńczego do podstawy składek społecznych. Kwota 500,00 zł jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, więc nie zwiększa podstawy składek emerytalnej, rentowej i chorobowej po stronie pracownika. Jeśli ktoś doliczy zasiłek do wynagrodzenia i premii, wyjdzie zawyżona kwota 479,85 zł. To wygląda logicznie tylko na pierwszy rzut oka, bo przecież pracownik dostał łącznie 3 500,00 zł, ale w płacach nie każda wypłacona kwota jest tak samo traktowana przez ZUS. Kwota 452,43 zł zwykle wynika z pośredniego błędu, np. przyjęcia nieprawidłowej podstawy albo pomieszania zasad dla zasiłku z zasadami dla składników wynagrodzenia. Dobra praktyka jest taka: najpierw ustalamy, które elementy wypłaty są oskładkowane, potem stosujemy właściwe stawki, a dopiero na końcu zaokrąglamy do groszy. W listopadzie 2022 r. składki społeczne finansowane przez pracownika wynoszą łącznie 13,71%, ale tylko od podstawy 3 000,00 zł, nie od całej wypłaconej kwoty.