Pracownik zatrudniony w hurtowni w systemie czasowo-prowizyjnym otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 4 900,00 zł oraz prowizję, która zależy od wysokości osiągniętego obrotu ze sprzedaży. W bieżącym miesiącu hurtownia osiągnęła obrót ze sprzedaży w wysokości 26 000,00 zł. Ile wynosi kwota wynagrodzenia brutto pracownika, jeżeli przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej?
| Stawka prowizji | Obrót ze sprzedaży |
|---|---|
| 1% | do 19 999,99 zł |
| 2% | od 20 000,00 zł do 24 999,99 zł |
| 3% | od 25 000,00 zł |
A. 5 420,00 zł
B. 5 680,00 zł
C. 4 900,00 zł
D. 5 047,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu kluczowe jest poprawne odczytanie progu prowizyjnego i ustalenie podstawy naliczenia prowizji. Pracownik ma wynagrodzenie czasowo-prowizyjne, czyli dostaje stałą pensję zasadniczą za przepracowany obowiązujący czas pracy oraz dodatkową prowizję zależną od obrotu ze sprzedaży. Obrót wyniósł 26 000,00 zł, a zgodnie z tabelą od kwoty 25 000,00 zł stosuje się stawkę 3%. Prowizja wynosi więc 26 000,00 × 3% = 780,00 zł. Następnie dodajemy ją do wynagrodzenia zasadniczego: 4 900,00 zł + 780,00 zł = 5 680,00 zł brutto. Informacja o pracy w porze dziennej jest też ważna, bo oznacza, że nie doliczamy dodatku za pracę w nocy ani dodatków za nadgodziny. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład z listy płac: najpierw ustala się składniki wynagrodzenia brutto, a dopiero potem można liczyć składki ZUS, zaliczkę na PIT i kwotę netto. Dobra praktyka kadrowo-płacowa jest taka, żeby zawsze sprawdzić, czy prowizja liczona jest od całego obrotu, czy tylko od nadwyżki ponad próg. Tutaj tabela wskazuje stawkę prowizji dla danego poziomu obrotu, więc liczymy 3% od całych 26 000,00 zł.
Przy tym zadaniu łatwo pomylić kilka rzeczy, zwłaszcza gdy szybko patrzy się tylko na kwoty z tabeli. Wynagrodzenie czasowo-prowizyjne nie oznacza samej pensji zasadniczej. Jeżeli pracownik przepracował obowiązujący go czas pracy, to otrzymuje 4 900,00 zł wynagrodzenia zasadniczego, ale do tego trzeba doliczyć prowizję od sprzedaży. Pominięcie prowizji daje wynik 4 900,00 zł, czyli traktuje system wynagradzania tak, jakby był wyłącznie czasowy. To nie pasuje do treści zadania. Wynik 5 420,00 zł najczęściej bierze się z zastosowania stawki 2%, czyli z progu od 20 000,00 zł do 24 999,99 zł. Problem w tym, że obrót wynosi 26 000,00 zł, a więc przekracza 25 000,00 zł i należy zastosować stawkę 3%. Z mojego doświadczenia uczniowie często patrzą na środkowy przedział, bo kwota 26 000,00 zł jest blisko 25 000,00 zł, ale granice przedziałów trzeba czytać bardzo dokładnie. Wynik 5 047,00 zł sugeruje z kolei naliczenie 3% od wynagrodzenia zasadniczego: 4 900,00 × 3% = 147,00 zł, a potem dodanie tej kwoty do pensji. To jest błędna podstawa naliczenia, bo prowizja zależy od obrotu ze sprzedaży, nie od pensji zasadniczej pracownika. W praktyce kadrowo-płacowej takie rozróżnienie jest ważne, bo podstawa prowizji musi wynikać z regulaminu wynagradzania, umowy o pracę albo innych zasad obowiązujących w firmie. W tym przypadku podstawa jest podana wprost: obrót ze sprzedaży hurtowni. Skoro obrót wyniósł 26 000,00 zł, prowizja to 780,00 zł, a wynagrodzenie brutto wynosi 5 680,00 zł. Dopiero od tak ustalonej kwoty brutto liczy się dalsze potrącenia, czyli składki i podatek, ale tego zadanie już nie wymaga.