Cechą charakterystyczną umowy o pracę na okres próbny jest
A. możliwość jej zawierania na okres dłuższy niż 3 miesiące.
B. brak wymogu uzasadnienia przyczyny jej wypowiedzenia.
C. obowiązek jej zawierania z nowymi pracownikami.
D. obowiązek zatrudnienia pracownika po jej zakończeniu.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01).
Umowa o pracę na okres próbny służy przede wszystkim sprawdzeniu, czy pracownik nadaje się do wykonywania danej pracy i czy współpraca pasuje obu stronom. Charakterystyczne jest to, że przy jej wypowiedzeniu nie trzeba wskazywać przyczyny wypowiedzenia. To ważna różnica praktyczna, bo przy umowie na czas określony i nieokreślony pracodawca co do zasady musi podać konkretny powód wypowiedzenia. Przy okresie próbnym ustawodawca zostawił większą elastyczność, właśnie dlatego, że jest to etap „sprawdzenia” pracownika i organizacji pracy. Moim zdaniem w kadrach trzeba to dobrze kojarzyć, bo często myli się samą możliwość wypowiedzenia z obowiązkiem uzasadnienia. Wypowiedzenie nadal musi być złożone prawidłowo, najlepiej pisemnie, z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Okresy wypowiedzenia zależą od długości umowy próbnej, np. 3 dni robocze, 1 tydzień albo 2 tygodnie. Dobra praktyka kadrowa jest taka, żeby nawet jeśli nie trzeba podawać przyczyny, dokumenty były uporządkowane, daty zgodne, a pracownik dostał jasną informację o zakończeniu zatrudnienia. Umowa próbna nie oznacza też automatycznego zatrudnienia później, tylko daje pracodawcy i pracownikowi czas na ocenę współpracy.
W tym pytaniu łatwo pójść w stronę uproszczeń, ale przy umowie o pracę na okres próbny trzeba patrzeć na jej konkretną funkcję w Kodeksie pracy. Nie jest to umowa, którą można swobodnie zawierać na dowolnie długi czas. Zasadniczo służy krótkotrwałemu sprawdzeniu kwalifikacji pracownika i możliwości dalszej współpracy, a jej długość jest limitowana przepisami. W praktyce najczęściej mówi się o maksymalnie 3 miesiącach, chociaż przepisy przewidują pewne szczególne mechanizmy związane np. z nieobecnością czy uzasadnionym przedłużeniem, ale to nie znaczy, że pracodawca może po prostu wpisać sobie dowolnie dłuższy okres próbny. Taki błąd wynika często z mylenia okresu próbnego z umową na czas określony.
Nie ma też obowiązku zatrudnienia pracownika po zakończeniu okresu próbnego. Sama nazwa mówi sporo: to jest próba, a nie promesa stałego zatrudnienia. Pracodawca może uznać, że pracownik nie spełnia oczekiwań, a pracownik może dojść do wniosku, że miejsce pracy mu nie odpowiada. Z mojego doświadczenia, w dokumentacji kadrowej ważne jest, żeby nie obiecywać automatycznie dalszej umowy, jeśli firma nie ma takiej decyzji.
Nieprawidłowe jest również myślenie, że umowa próbna musi być zawarta z każdym nowym pracownikiem. To możliwość, a nie obowiązek. Pracodawca może od razu zawrzeć umowę na czas określony albo nieokreślony, jeśli zna pracownika, ma pewność co do jego kwalifikacji albo taka jest polityka firmy. Prawidłową cechą jest natomiast brak wymogu uzasadnienia przyczyny wypowiedzenia tej umowy. Samo wypowiedzenie nadal powinno być dokonane zgodnie z przepisami, ale nie trzeba wpisywać konkretnego powodu decyzji.
Nie ma też obowiązku zatrudnienia pracownika po zakończeniu okresu próbnego. Sama nazwa mówi sporo: to jest próba, a nie promesa stałego zatrudnienia. Pracodawca może uznać, że pracownik nie spełnia oczekiwań, a pracownik może dojść do wniosku, że miejsce pracy mu nie odpowiada. Z mojego doświadczenia, w dokumentacji kadrowej ważne jest, żeby nie obiecywać automatycznie dalszej umowy, jeśli firma nie ma takiej decyzji.
Nieprawidłowe jest również myślenie, że umowa próbna musi być zawarta z każdym nowym pracownikiem. To możliwość, a nie obowiązek. Pracodawca może od razu zawrzeć umowę na czas określony albo nieokreślony, jeśli zna pracownika, ma pewność co do jego kwalifikacji albo taka jest polityka firmy. Prawidłową cechą jest natomiast brak wymogu uzasadnienia przyczyny wypowiedzenia tej umowy. Samo wypowiedzenie nadal powinno być dokonane zgodnie z przepisami, ale nie trzeba wpisywać konkretnego powodu decyzji.